نقش معاون آموزشی در ارتقای کیفیت تدریس و نظارت بالینی بر عملکرد معلمان: یک مقاله مروری

هدف از نگارش مقاله مروری حاضر، واکاوی نظام مند نقش و جایگاه معاون آموزشی در یکی از حساسترین و راهبردی ترین وظایف او یعنی ارتقای کیفیت تدریس معلمان از طریق به کارگیری رویکرد نظارت بالینی است. در نظام های آموزشی پیچیده و پویای امروزی، معاونان آموزشی دیگر صرفا مجری امور اداری و انضباطی نیستند، بلکه به عنوان رهبران آموزشی و تسهیل گران حرفه ای ایفای نقش می کنند که وظیفه خطیر ایجاد پل ارتباطی میان اهداف کلان آموزشی و عملکرد واقعی کلاس درس را بر عهده دارند. در این مقاله، با مرور ادبیات نظری و یافته های پژوهشی مرتبط در سطح ملی و بین المللی، تلاش شده است تا چیستی نظارت بالینی، ابعاد و مولفه های آن، کاربست این رویکرد توسط معاونان آموزشی، و چالش ها و الزامات پیش روی آنان در این مسیر تبیین شود. یافته های این مرور نشان می دهد که نظارت بالینی، به عنوان یک رویکرد حمایتی، مشارکتی و رشد محور، می تواند در تقویت کیفیت تدریس معلمان نقش بسزایی ایفا کند . این رویکرد با عبور از سبک های سنتی و بازرسی گونه نظارت، بر ایجاد رابطه ای مبتنی بر اعتماد و هم یاری میان معاون آموزشی و معلم تاکید می ورزد و فرآیندی چرخه ای شامل مراحل پیش از مشاهده، مشاهده کلاس درس، و بازخورد پس از مشاهده را برای بهبود مستمر تدریس به کار می گیرد . با این وجود، اثربخشی این رویکرد مستلزم برخورداری معاونان آموزشی از شایستگی های چندگانه از جمله دانش محتوایی، مهارت های ارتباطی و میان فردی قوی، توانایی بازخورد سازنده، و آشنایی با چارچوب های نظری یادگیری معلمان است (لاپیدوت-لفلر و کوهن، ۲۰۲۵). مقاله نتیجه گیری می کند که بازتعریف نقش معاون آموزشی به عنوان یک ناظر بالینی و توانمندسازی او برای ایفای این نقش، یک ضرورت انکارناپذیر برای نظام های آموزشی در مسیر تعالی بخشی به کیفیت تدریس و یادگیری است.

کلیدواژه ها:

معاون آموزشی ، نظارت بالینی ، کیفیت تدریس ، توسعه حرفه ای معلمان