بررسی تاثیر آموزش عاطفی اجتماعی (SEL) بر سازگاری دانش آموزان

آموزش عاطفی اجتماعی (Social and Emotional Learning - SEL) به عنوان یک پارادایم نوین در آموزش، بر پرورش مهارت های کلیدی همچون خودآگاهی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی، مهارت های ارتباطی و تصمیم گیری مسئولانه تاکید دارد. در نظام های آموزشی معاصر، صرف انتقال دانش صرفا کافی نبوده و توجه به ابعاد هیجانی و اجتماعی دانش آموزان به یک ضرورت تبدیل شده است. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر اجرای برنامه های آموزش عاطفی اجتماعی بر میزان سازگاری روان شناختی دانش آموزان دوره متوسطه دوم انجام شده است. سازگاری، به عنوان توانایی فرد برای برقراری تعادل پایدار میان نیازهای درونی و انتظارات محیطی، نقشی محوری در موفقیت تحصیلی و بهزیستی بلندمدت ایفا می کند. طرح مسئله این پژوهش بر این فرضیه استوار است که کمبود آموزش های ساختارمند در حوزه تنظیم هیجانات و تعاملات اجتماعی، منجر به بروز اختلالات سازگاری، اضطراب و کاهش عملکرد تحصیلی در دانش آموزان می شود. اجرای صرف برنامه های صرفا شناختی قادر به پاسخگویی به پیچیدگی های روانی-اجتماعی دوران نوجوانی نیست. هدف پژوهش اصلی این تحقیق، تعیین میزان و چگونگی اثربخشی آموزش عاطفی اجتماعی (مبتنی بر مدل CASEL) بر ابعاد مختلف سازگاری (شامل سازگاری تحصیلی، اجتماعی و عاطفی) دانش آموزان است. روش شناسی پژوهش حاضر از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل است. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ است. نمونه ای با حجم $N = ۸۰$ نفر به روش خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شده و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش ($n=۴۰$) و کنترل ($n=۴۰$) جای گرفتند. گروه آزمایش تحت مداخله ۸ هفته ای مبتنی بر SEL قرار گرفت. ابزارهای اندازه گیری شامل مقیاس سازگاری دانش آموزان سینها (Sinha's Student Adjustment Scale) و پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی بود. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس مختلط (ANOVA with Repeated Measures) و آزمون تعقیبی توکی تحلیل شدند. یافته های کلیدی نتایج تحلیل آماری نشان داد که بین میانگین نمرات سازگاری در پس آزمون بین دو گروه آزمایش و کنترل تفاوت معناداری وجود دارد ($p < ۰.۰۰۱$). گروهی که آموزش عاطفی اجتماعی دریافت کرده بودند، در هر سه مولفه سازگاری (تحصیلی، اجتماعی و عاطفی) به طور معناداری افزایش یافته بودند. همچنین، تاثیر اصلی مداخله بر سازگاری اجتماعی قوی تر از سایرابعاد مشاهده شد.نتیجه گیری پژوهش حاضر شواهد تجربی قوی ارائه می دهد که آموزش ساختاریافته عاطفی اجتماعی نه تنها یک مکمل آموزشی اختیاری نیست، بلکه یک جزء حیاتی برای ارتقای سلامت روان و بهزیستی کلی دانش آموزان محسوب می شود. ادغام SEL در برنامه درسی رسمی مدارس می تواند به عنوان یک استراتژی پیشگیرانه موثر در برابر مشکلات رفتاری و افت تحصیلی عمل نماید

کلیدواژه ها:

آموزش عاطفی اجتماعی (SEL) ، سازگاری دانش آموزان ، هوش هیجانی ، بهزیستی روان شناختی ، مهارت های اجتماعی ، تنظیم هیجان.