موانع اجرای رهبری یادگیری در مدارس دولتی ایران

رهبری یادگیری به عنوان یکی از رویکردهای نوین در مدیریت آموزشی، بر ایجاد محیطی یادگیرنده و پویایی سازمانی تاکید دارد که در آن مدیر مدرسه به عنوان تسهیل گر یادگیری، زمینه رشد حرفه ای معلمان و بهبود فرایند آموزش دانش آموزان را فراهم می کند. در نظام آموزش وپرورش ایران، با وجود طرح های متعدد برای ارتقای کیفیت مدارس، شواهد پژوهشی نشان می دهد اجرای موثر رهبری یادگیری با موانع گوناگونی روبه رو است. هدف این پژوهش مروری، شناسایی و تحلیل موانع اجرای رهبری یادگیری در مدارس دولتی ایران با استفاده از مطالعات انجام شده طی سال های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ است. پژوهش حاضر از نوع مرور نظام مند و تحلیلی است که بر پایه بررسی ده مقاله منتخب (هشت مقاله فارسی و دو مقاله انگلیسی) انجام شده است. داده های پژوهش ها با رویکرد تحلیل مضمون بررسی و در سه محور اصلی طبقه بندی گردید: ۱. موانع ساختاری و سازمانی شامل تمرکزگرایی، بروکراسی پیچیده، محدودیت منابع انسانی و مالی، و ضعف در نظام ارزیابی عملکرد مدیران؛ ۲. موانع فرهنگی و بین فردی شامل مقاومت در برابر تغییر، کمبود اعتماد و تعاملات حرفه ای در مدرسه، و فقدان فرهنگ یادگیری جمعی؛ ۳. موانع فردی و حرفه ای شامل کمبود مهارت های رهبری یادگیری در مدیران، فقدان انگیزه در معلمان برای مشارکت در یادگیری سازمانی، و فرسودگی شغلی. نتایج این مرور نشان می دهد که توسعه رهبری یادگیری در مدارس دولتی مستلزم اصلاح ساختارهای مدیریتی، توانمندسازی مدیران و معلمان، و ترویج فرهنگ یادگیری مستمر است. یافته های این پژوهش می تواند مبنایی برای سیاست گذاری آموزشی و طراحی برنامه های توسعه حرفه ای مدیران مدارس در راستای استقرار الگوی رهبری یادگیری باشد.

کلیدواژه ها:

رهبری یادگیری ، مدارس دولتی ، موانع اجرایی ، توسعه حرفه ای معلمان ، مدیریت آموزشی