طراحی چارچوب صلاحیت برای معلمان و دانش آموزان عصر هوش مصنوعی

تحولات شتابان فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را با چالش ها و فرصت های نوینی مواجه ساخته است که بازتعریف نقش ها، مهارت ها و صلاحیت های معلمان و دانش آموزان را به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل می کند. در چنین شرایطی، صرف برخورداری از دانش تخصصی یا مهارت های فنی سنتی پاسخ گوی نیازهای آموزشی قرن بیست ویکم نیست و نظام تعلیم وتربیت نیازمند چارچوبی جامع، پویا و آینده نگر برای توسعه صلاحیت های حرفه ای و یادگیرنده محور است. هدف این مقاله مروری، تحلیل و تبیین ابعاد گوناگون صلاحیت های موردنیاز معلمان و دانش آموزان در عصر هوش مصنوعی و ارائه چارچوبی مفهومی برای هم راستاسازی آموزش با تحولات فناورانه است. بدین منظور، با بهره گیری از روش مرور نظام مند و تحلیلی مطالعات داخلی و خارجی مرتبط، مولفه های کلیدی صلاحیت ها در حوزه های شناختی، مهارتی، فناورانه، اخلاقی، اجتماعی و هیجانی استخراج و دسته بندی شده اند. یافته ها نشان می دهد که صلاحیت های معلمان در عصر هوش مصنوعی فراتر از تسلط بر ابزارهای دیجیتال بوده و شامل توانمندی هایی همچون تفکر انتقادی، سواد داده ای، طراحی یادگیری هوشمند، قضاوت اخلاقی، توان هدایت یادگیری شخصی سازی شده و مدیریت تعامل انسان–ماشین است. همچنین، صلاحیت های دانش آموزان نیز دربرگیرنده مهارت هایی نظیر خودراه بری یادگیری، حل مسئله پیچیده، خلاقیت، سواد هوش مصنوعی، مسئولیت پذیری دیجیتال و آمادگی برای یادگیری مادام العمر می باشد. در نهایت، این مقاله با ارائه چارچوبی یکپارچه از صلاحیت های معلمان و دانش آموزان، می کوشد زمینه ای نظری برای سیاست گذاری آموزشی، بازطراحی برنامه های درسی و توانمندسازی منابع انسانی در نظام های آموزشی آینده فراهم آورد.