واکاوی اثرات پنهان اختلالات یادگیری بر پویایی کلاس درس در دوران ابتدایی

پویایی کلاس درس، به عنوان شبکه ای درهم تنیده از تعاملات میان معلم، دانش آموزان و محتوای آموزشی، هسته مرکزی کیفیت یادگیری در دوره ابتدایی را تشکیل می دهد. با این حال، حضور دانش آموزان دارای اختلالات یادگیری خاص (نظیر نارساخوانی، نارسانویسی و اختلال در محاسبه) نه تنها فرایند یادگیری خود آنان را با چالش مواجه می سازد، بلکه به طور مستقیم و غیرمستقیم، پویایی کلاس را به عنوان یک سیستم زنده و به هم پیوسته تحت تاثیر قرار می دهد. مقاله مروری حاضر با هدف واکاوی این «اثرات پنهان» و کمتر مشاهده شده، به تحلیل چندلایه تاثیرگذاری اختلالات یادگیری بر پویایی کلاس درس در مقطع ابتدایی می پردازد. این مطالعه با اتخاذ رویکردی نظام مند و با بهره گیری از نظریه های یادگیری اجتماعی، تعاملگرایی نمادین و روان شناسی نظام های زیستی، سه سطح از اثرات پنهان را شناسایی و تبیین می کند: سطح نخست، تغییر در الگوهای تعاملی معلم-دانش آموز است که به واسطه آن، معلمان به طور ناخودآگاه زمان و توجه آموزشی کمتری را به دانش آموزان دارای اختلال اختصاص می دهند یا در الگوی تعاملی خود دچار سوگیری حمایتی افراطی می شوند. سطح دوم، دگرگونی در شبکه روابط همسالان است که طی آن، دانش آموزان دارای اختلال یادگیری در معرض طرد اجتماعی، کاهش جایگاه در گروه همسالان و تضعیف سرمایه اجتماعی کلاسی قرار می گیرند. سطح سوم، اثرات سرریز بر نظم و مدیریت کلاس است که شامل افزایش رفتارهای اجتنابی دانش آموزان دارای اختلال و واکنش های زنجیره ای سایر دانش آموزان به نابرابری های ادراک شده در فرایند تدریس می شود. یافته های مروری نشان می دهد که غفلت از این اثرات پنهان، نه تنها شکاف پیشرفت تحصیلی میان دانش آموزان با و بدون اختلال را عمیق تر می سازد، بلکه منجر به شکل گیری «فرهنگ کلاسی دوقطبی» و کاهش سرمایه عاطفی تمامی یادگیرندگان می گردد. مقاله با تاکید بر گذار از الگوی مداخله فردمحور به الگوی «مداخله ی کلاس محور» و ارائه راهبردهایی برای معلمان، مدیران و برنامه ریزان درسی جهت بازطراحی پویایی کلاس به نفع همه دانش آموزان به پایان می رسد.

کلیدواژه ها:

اختلالات یادگیری ، پویایی کلاس درس ، اثرات پنهان ، دوره ابتدایی ، تعامل معلم-دانش آموز