نقش خانواده در پیشگیری از افت تحصیلی

مقاله مروری حاضر با هدف واکاوی مبانی نظری، پیشینه تجربی و ابعاد گوناگون نقش خانواده در پیشگیری از افت تحصیلی دانش آموزان نگاشته شده است. افت تحصیلی به عنوان یکی از چالش های بنیادین نظام های آموزشی، پیامدهای منفی فردی و اجتماعی متعددی به همراه دارد و سالانه هزینه های مادی و معنوی قابل توجهی را به جوامع تحمیل می کند. آمارهای منتشرشده در سال های اخیر حاکی از روند نگران کننده افت تحصیلی در میان دانش آموزان ایرانی است، به گونه ای که میانگین معدل در برخی مقاطع و رشته ها به کمتر از ۱۰ رسیده است . در این میان، خانواده به عنوان نخستین و مهم ترین نهاد اجتماعی، نقش بی بدیلی در شکل دهی به نگرش ها، انگیزه ها و رفتارهای تحصیلی فرزندان ایفا می کند. این مقاله با بهره گیری از مرور نظام مند ادبیات پژوهش در حوزه های روان شناسی تربیتی، جامعه شناسی آموزش و مشاوره تحصیلی، تلاش می کند ضمن مفهوم شناسی دقیق این حوزه و ارائه چارچوب های نظری مرتبط، عوامل خانوادگی موثر در افت تحصیلی و راهکارهای پیشگیرانه مبتنی بر خانواده را بررسی کند. یافته های این مرور نشان می دهد که عوامل متعددی از جمله محیط و جو عاطفی خانواده، سطح سواد و آگاهی والدین، وضعیت اقتصادی خانواده، سبک فرزندپروری، میزان نظارت و حمایت والدین، وجود تعارضات و مشاجرات خانوادگی و سرمایه فرهنگی خانواده در پیشگیری یا بروز افت تحصیلی نقش تعیین کننده ای دارند .در نهایت، مقاله نتیجه گیری می کند که پیشگیری از افت تحصیلی نیازمند رویکردی جامع و هماهنگ میان نهاد خانواده، مدرسه و جامعه است و توانمندسازی خانواده ها در ایفای نقش موثر خود، سرمایه گذاری هوشمندانه ای برای آینده تحصیلی فرزندان و توسعه سرمایه انسانی کشور محسوب می شود .

کلیدواژه ها:

افت تحصیلی ، خانواده ، پیشگیری ، نقش والدین ، جو عاطفی خانواده