رویکرد اجتماع محور در اداره مدارس: ظرفیت های مشارکت خانواده و نهادهای محلی

تحول در الگوهای اداره مدارس طی دهه های اخیر نشان داده است که اتکای صرف به ساختارهای درون سازمانی و تصمیم گیری های متمرکز، پاسخگوی پیچیدگی های تربیتی و اجتماعی محیط های آموزشی نیست. مدرسه به عنوان نهادی اجتماعی، در بستر شبکه ای از روابط انسانی، فرهنگی و اقتصادی شکل می گیرد و کارآمدی آن به میزان تعامل سازنده با خانواده ها و نهادهای محلی وابسته است. رویکرد اجتماع محور در اداره مدارس بر این پیش فرض استوار است که کیفیت آموزش و پرورش زمانی ارتقا می یابد که خانواده، مدرسه و جامعه محلی در قالب یک نظام تعاملی و هم افزا عمل کنند و هر یک سهم مشخص و معناداری در تصمیم سازی ها، برنامه ریزی ها و ارزیابی های آموزشی داشته باشند. این مقاله با هدف تبیین مبانی نظری و تحلیلی رویکرد اجتماع محور و بررسی ظرفیت های مشارکت خانواده و نهادهای محلی در فرآیند اداره مدارس تدوین شده است. روش پژوهش مبتنی بر تحلیل اسنادی و مرور نظام مند منابع علمی در حوزه مدیریت آموزشی، مشارکت اجتماعی و سرمایه اجتماعی مدرسه است. یافته ها نشان می دهد که مشارکت موثر خانواده و نهادهای محلی می تواند به تقویت سرمایه اجتماعی مدرسه، افزایش اعتماد متقابل، بهبود کیفیت تصمیم گیری، ارتقای انگیزه تحصیلی دانش آموزان و کاهش شکاف میان آموزش رسمی و نیازهای واقعی جامعه منجر شود. همچنین نتایج بیانگر آن است که تحقق رویکرد اجتماع محور مستلزم بازتعریف نقش مدیران مدارس، ایجاد سازوکارهای شفاف برای مشارکت، توسعه فرهنگ گفت وگوی آموزشی و توانمندسازی والدین و کنشگران محلی است. بر این اساس، اداره مدارس در چارچوب رویکرد اجتماع محور نه تنها یک تغییر ساختاری، بلکه تحولی فرهنگی و ارتباطی محسوب می شود که می تواند زمینه ساز پایداری و اثربخشی بیشتر نظام آموزشی گردد.

کلیدواژه ها:

رویکرد اجتماع محور ، اداره مدارس ، مشارکت خانواده ، نهادهای محلی ، سرمایه اجتماعی