تاثیر آموزش مهارت های اجتماعی بر تعدیل رفتارهای درون سپاری و برون سپاری دانش آموزان مدارس استثنایی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی عمیق تاثیر آموزش مهارت های اجتماعی بر کاهش طیف وسیعی از اختلالات رفتاری دانش آموزان با نیازهای ویژه در مدارس استثنایی تدوین شده است. نارسایی در مهارت های ارتباطی و عدم درک صحیح نشانه های اجتماعی، به عنوان هسته مرکزی بسیاری از چالش های رفتاری نظیر پرخاشگری، تکانشگری و انزوای اجتماعی در این گروه از دانش آموزان شناخته می شود. این مطالعه از نوع مروری-تحلیلی با رویکرد نظام مند است که طی آن با غربالگری دقیق منابع علمی معتبر داخلی و بین المللی در بازه زمانی پنج ساله اخیر، داده های ۳۵ پژوهش کلیدی استخراج و با روش سنتز پژوهی مورد تحلیل قرار گرفت. یافته های حاصل از تحلیل داده ها نشان داد که مداخلات ساختاریافته مبتنی بر مهارت های اجتماعی، به ویژه الگوهای ترکیبی شناختی-رفتاری، داستان های اجتماعی و مداخلات با میانجی گری همسالان، دارای اندازه اثر بالایی بر کاهش معنی دار رفتارهای برون سپاری و درون سپاری هستند. این آموزش ها با اصلاح شناخت واره های معیوب، تقویت پردازش اطلاعات اجتماعی و بهبود تنظیم هیجانی، ادراک دانش آموز از محیط را تغییر داده و پاسخ های سازگارانه را جایگزین واکنش های ایذایی می کنند. همچنین نتایج بیانگر آن است که مولفه هایی نظیر تاب آوری و خودکارآمدی به عنوان متغیرهای میانجی، نقش حیاتی در پایداری اثرات درمان ایفا می کنند. در نهایت، پژوهش حاضر بر ضرورت گذار از رویکردهای صرفا مراقبتی به مدل های توانمندسازی تاکید داشته و پیشنهاد می کند که آموزش مهارت های اجتماعی به عنوان یک ضرورت استراتژیک و پیشگیرانه در برنامه درسی رسمی مدارس استثنایی ادغام گردد تا زمینه برای ارتقای سلامت روان و سازگاری اجتماعی پایدار این دانش آموزان فراهم شود.

کلیدواژه ها:

مهارت های اجتماعی ، دانش آموزان استثنایی ، اختلالات رفتاری ، آموزش ویژه ، مداخلات روانی-آموزشی