بررسی و بهبود بی انگیزگی تحصیلی دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی از طریق به کارگیری روش های تدریس فعال و تقویت انگیزش درونی

پژوهش حاضر با هدف بررسی و بهبود وضعیت بی انگیزگی تحصیلی دانش آموزان پایه چهارم دبستان دخترانه ام البنین، کلاس «سیمین بهبهانی»، در سال تحصیلی جاری انجام شد. این کلاس شامل ۳۶ دانش آموز بود که در نیمه اول سال تحصیلی نشانه هایی از کاهش انگیزش تحصیلی در میان بخشی از آنان مشاهده گردید. از جمله این نشانه ها می توان به گوش ندادن به تدریس، بی تفاوتی نسبت به انجام تکالیف، مشارکت اندک در فعالیت های کلاسی، کاهش اشتیاق به پاسخگویی، و بی توجهی نسبت به تغییرات ارزشیابی کیفی اشاره کرد. در نظام ارزشیابی کیفی مدرسه که بر اساس چهار سطح «خیلی خوب»، «خوب»، «قابل قبول» و «نیاز به تلاش بیشتر» انجام می شود، بررسی کارنامه نوبت اول نشان داد که ۱۱ نفر از دانش آموزان از سطح «خیلی خوب» به «خوب» یا «قابل قبول» تنزل یافته اند و ۵ نفر در برخی دروس به سطح «نیاز به تلاش بیشتر» رسیده اند، بدون آنکه واکنش یا نگرانی محسوسی نسبت به این تغییر نشان دهند. این اقدام پژوهی با استفاده از مشاهده مستقیم، بررسی نتایج ارزشیابی، گفت وگوی فردی با دانش آموزان و مشورت با اولیا انجام شد. پس از تحلیل داده ها، مجموعه ای از راهکارها شامل به کارگیری روش های تدریس فعال، افزایش نقش آفرینی دانش آموزان در کلاس، استفاده از تقویت مثبت، ایجاد مسئولیت های کلاسی و طراحی فعالیت های گروهی هدفمند اجرا گردید. اجرای این مداخلات طی یک دوره هشت هفته ای منجر به افزایش مشارکت کلاسی، بهبود کیفیت انجام تکالیف و ارتقای سطح ارزشیابی در میان دانش آموزان هدف شد، به گونه ای که در ارزیابی پایانی، ۸ نفر از دانش آموزان به سطح «خیلی خوب» بازگشتند و موارد «نیاز به تلاش بیشتر» به ۲ نفر کاهش یافت. نتایج نشان داد که با تشخیص به موقع مسئله و اجرای راهکارهای متناسب با ویژگی های رشدی دانش آموزان، می توان انگیزش تحصیلی را در سطح کلاس بهبود بخشید و فضای یادگیری فعال تری ایجاد کرد.

کلیدواژه ها:

بی انگیزگی تحصیلی ، انگیزش دانش آموزان ، روش های تدریس فعال ، اقدام پژوهی کلاسی ، ارزشیابی کیفی