آموزش و پرورش همگانی؛ مبانی، کارکردها و چالش های فرارو

آموزش و پرورش همگانی به عنوان یکی از بنیادی ترین حقوق بشری و محور توسعه پایدار، همواره در کانون توجه مجامع بین المللی و نظام های آموزشی ملی قرار داشته است. این مقاله مروری با هدف واکاوی مبانی نظری، کارکردهای چندگانه و چالش های پیش روی تحقق آموزش همگانی با کیفیت برابر برای تمامی افراد، صرف نظر از جنسیت، طبقه اجتماعی، نژاد، موقعیت جغرافیایی یا وضعیت جسمانی، تدوین شده است. در این پژوهش، با مرور اسناد بین المللی و یافته های پژوهشی مرتبط، ابتدا به تبارشناسی مفهوم آموزش همگانی از آرمان های روشنگری تا اهداف توسعه پایدار (SDG۴) پرداخته می شود. سپس، مبانی فلسفی، حقوقی و اقتصادی این مفهوم مورد بررسی قرار می گیرد و کارکردهای آن در سه سطح فردی (توانمندسازی و شکوفایی استعدادها)، اجتماعی (تقویت انسجام و عدالت) و اقتصادی (توسعه سرمایه انسانی) تحلیل می شود. در ادامه، چالش های اساسی فراروی نظام های آموزشی در مسیر دستیابی به آموزش همگانی با کیفیت، شامل نابرابری های ساختاری، محرومیت کودکان دارای معلولیت، تاثیرات فناوری های نوین و تغییرات اقلیمی، و نیز نقدهای وارد بر رویکردهای یکسان ساز و غرب محور، به تفصیل مورد بحث قرار می گیرد. یافته های این مرور نشان می دهد که با وجود پیشرفت های قابل توجه در دسترسی به آموزش ابتدایی، تحقق کامل آموزش همگانی مستلزم عبور از رویکردهای صرفا کمی و توجه به کیفیت، برابری، شمولیت و بومی سازی محتواست و نیازمند بازنگری اساسی در سیاست ها و رویکردهای آموزشی در سطوح ملی و بین المللی است.

کلیدواژه ها:

آموزش همگانی ، آموزش برای همه ، عدالت آموزشی ، توسعه پایدار (SDG۴) ، شمولیت ، کیفیت آموزشی ، نابرابری آموزشی