بودجه ریزی عملیاتی و مدیریت مالی اثربخش: رویکردی نوین برای تحقق عدالت و کیفیت آموزشی در مدارس دولتی

تحقق عدالت آموزشی و ارتقای کیفیت آموزش در مدارس دولتی، به عنوان محوری ترین رسالت نظام های آموزشی، در گرو مدیریت منابع مالی محدود و کاربست الگوهای نوین تخصیص بودجه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش «بودجه ریزی عملیاتی» به عنوان رویکردی نوین در مدیریت مالی اثربخش مدارس دولتی و تحلیل تاثیر آن بر تحقق همزمان عدالت و کیفیت آموزشی انجام شده است. در این راستا، با مرور نظام مند ادبیات پژوهشی و تجربیات موفق داخلی و بین المللی، مولفه های کلیدی بودجه ریزی عملیاتی (شامل تعریف اهداف عملیاتی، شاخص های عملکرد، سیستم پایش و ارزشیابی) و الزامات مدیریت مالی اثربخش در بستر مدرسه استخراج و تحلیل شد. یافته ها نشان می دهد که حرکت از بودجه ریزی سنتی (بر مبنای نهادها و اقلام هزینه) به سمت بودجه ریزی عملیاتی (بر مبنای نتایج و عملکرد)، با ایجاد شفافیت مالی، مسئولیت پذیری پاسخگو و تخصیص هدفمند منابع به اولویت های آموزشی، می تواند دو هدف به ظاهر متعارض «عدالت» (توزیع عادلانه تر منابع بر اساس نیاز و محرومیت) و «کیفیت» (دستیابی به نتایج یادگیری بهتر) را هم سو نماید. این پژوهش همچنین چالش های پیش روی اجرای این الگو، از جمله مقاومت در برابر تغییر، ضعف نظام اطلاعات مالی، و نبود شاخص های کیفیت آموزشی بومی را شناسایی کرده و چارچوبی راهبردی برای استقرار تدریجی بودجه ریزی عملیاتی در مدارس دولتی ارائه می دهد. در نهایت، نتیجه گیری می شود که اتخاذ این رویکرد، نیازمند اراده ی سیاستی، توانمندسازی مدیران مدارس و ایجاد سیستم یکپارچه ی اطلاعات مالی-آموزشی است تا منابع نه به صورت مصرفی، بلکه به مثابه سرمایه گذاری برای تضمین کیفیت و برابری فرصت های آموزشی به کار گرفته شوند.

کلیدواژه ها:

بودجه ریزی عملیاتی ، مدیریت مالی اثربخش ، عدالت آموزشی ، کیفیت آموزش ، مدارس دولتی