بررسی رابطه بین کیفیت روابط معلم-دانش آموز و کاهش رفتارهای پرخاشگرانه در مدارس

این پژوهش با هدف بررسی تبیین رابطه بین کیفیت روابط معلم-دانش آموز (QRT) و کاهش سطح پرخاشگری در دانش آموزان دوره متوسطه اول در بافت مدارس ایران انجام شده است. رویکرد نظری پژوهش بر مبنای تلفیق نظریه دلبستگی ایمن، نظریه یادگیری اجتماعی و مدل های بوم شناختی بنا شده است. پرخاشگری به عنوان یک رفتار مسئله ساز، تاثیرات مخربی بر محیط یادگیری و سازگاری اجتماعی دانش آموزان دارد. کیفیت روابط مثبت مبتنی بر اعتماد، حمایت عاطفی و درک متقابل بین معلم و دانش آموز، به عنوان یک عامل محافظتی قوی در برابر بروز رفتارهای ضد اجتماعی و پرخاشگرانه عمل می کند. این مطالعه با استفاده از یک طرح پژوهشی مقطعی همبستگی، به بررسی این رابطه در نمونه ای متشکل از ۴۵۰ دانش آموز و ۲۰۰ معلم در شهر تهران پرداخته است. ابزارهای مورد استفاده شامل مقیاس کیفیت رابطه معلم-دانش آموز (به نقل از پیرس و همکاران، ۲۰۰۵) و مقیاس سنجش ابعاد پرخاشگری (کلامی، فیزیکی، رابطه ای) بوده است. نتایج تحلیل های آماری نشان داد که کیفیت بالای روابط معلم-دانش آموز، به طور معناداری با کاهش هر سه مولفه پرخاشگری (به ویژه پرخاشگری رابطه ای) همبستگی منفی و قوی دارد. در مدل یابی معادلات ساختاری، رابطه ایمن با معلم، به واسطه تقویت خودکارآمدی اجتماعی و افزایش درونی سازی هنجارهای مثبت، پیش بینی کننده معناداری برای کاهش پرخاشگری بود. این یافته ها بر ضرورت سرمایه گذاری سیستمی بر ارتقای مهارت های ارتباطی معلمان و ایجاد محیط های آموزشی مبتنی بر حمایت و تعلق خاطر تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

کیفیت رابطه معلم-دانش آموز ، پرخاشگری ، دلبستگی ، محیط آموزشی ، حمایت اجتماعی ، روان شناسی تربیتی