موانع و مزایای هوش مصنوعی در تحقق معلم خوب دینی

گسترش هوش مصنوعی در سال های اخیر، آموزش را با فرصت ها و چالش های نوینی مواجه ساخته است و این تحول در حوزه آموزش دینی به دلیل ماهیت تربیتی، اخلاقی و هویتی آن، حساسیت بیشتری دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی مزایا و موانع هوش مصنوعی در تحقق «معلم خوب دینی» انجام شده است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و تحلیل محتوای منابع علمی جدید فارسی و انگلیسی است. یافته ها نشان می دهد هوش مصنوعی می تواند با قابلیت هایی مانند شخصی سازی یادگیری، تولید و تنوع بخشی محتوا، کمک به طراحی آموزشی، تسهیل ارزشیابی و ارائه بازخورد، نقش حمایتی موثری برای معلم دینی ایفا کند و کیفیت یاددهی یادگیری را در کلاس های دوره متوسطه ارتقا دهد. در مقابل، چالش هایی همچون تضعیف تعامل انسانی و رابطه تربیتی، محدودیت در فهم عمیق مفاهیم اخلاقی و معنوی، احتمال ارائه محتوای نادرست یا سوگیرانه، تهدید حریم خصوصی دانش آموزان، وابستگی شناختی و کاهش تفکر انتقادی از مهم ترین موانع کاربست هوش مصنوعی در این حوزه به شمار می رود. نتیجه پژوهش نشان می دهد تحقق معلم خوب دینی در عصر هوش مصنوعی مستلزم رویکردی متعادل و اخلاق محور است که در آن هوش مصنوعی به عنوان «یار معلم» و نه جایگزین او به کار گرفته شود و نقش های هسته ای معلم، شامل هدایت تربیتی، الگودهی اخلاقی، ایجاد گفت وگوی معنادار و تفسیر درست مفاهیم دینی، همچنان در کانون آموزش باقی بماند. در پایان، مقاله بر ضرورت ارتقای سواد هوش مصنوعی معلمان، تدوین چارچوب های اخلاقی، بازطراحی ارزشیابی و تمرکز بر فعالیت های تفکرمحور به منظور بهره گیری امن و اثربخش از هوش مصنوعی در آموزش دینی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، معلم خوب دینی ، آموزش دینی ، تربیت اخلاقی ، فناوری آموزشی ، چالش های تربیتی