دگرگونی الگوهای یاددهی–یادگیری در عصر دیجیتال: واکاوی عمیق کیفیت یادگیری در آموزش های برخط و چهره به چهره

تحول شتابان فناوری های نوین ارتباطی و اطلاعاتی در دهه های اخیر، نظام های آموزشی را با تغییرات اساسی در شیوه های یاددهی–یادگیری مواجه ساخته است. یکی از مهم ترین نمودهای این تحول، گسترش آموزش های برخط و مجازی در کنار آموزش های سنتی حضوری است؛ پدیده ای که نه تنها ساختار آموزشی مدارس و دانشگاه ها را دگرگون کرده، بلکه ماهیت یادگیری، نقش معلم، جایگاه یادگیرنده و کیفیت فرایند آموزشی را نیز تحت تاثیر قرار داده است. آموزش حضوری که سال ها به عنوان شکل غالب و پذیرفته شده آموزش شناخته می شد، مبتنی بر تعامل مستقیم، ارتباط چهره به چهره، کنترل محیط یادگیری و شکل گیری روابط اجتماعی در بستر کلاس درس بوده است. در مقابل، آموزش مجازی با حذف محدودیت های زمانی و مکانی، دسترسی گسترده به منابع آموزشی، امکان یادگیری خودراهبر و بهره گیری از ابزارهای چندرسانه ای، الگوی تازه ای از آموزش را ارائه کرده است که مزایا و چالش های خاص خود را به همراه دارد.نتایج تحلیل های نظری و مرور پژوهش های پیشین نشان می دهد که آموزش مجازی، در صورت طراحی آموزشی مناسب و برخورداری از زیرساخت های فنی و مهارت های دیجیتال، می تواند زمینه ساز افزایش خودتنظیمی، استقلال یادگیری و دسترسی برابر به فرصت های آموزشی شود.پژوهش حاضر نتیجه می گیرد که برتری مطلقی برای هیچ یک از دو شیوه آموزش مجازی یا حضوری نمی توان قائل شد و کیفیت یادگیری بیش از آنکه وابسته به قالب آموزشی باشد، به نحوه طراحی فرایند یاددهی–یادگیری، نقش آفرینی معلم، میزان تعامل آموزشی و ویژگی های یادگیرندگان وابسته است. یافته های این مطالعه می تواند مبنایی علمی برای تصمیم گیری سیاست گذاران آموزشی، برنامه ریزان درسی و معلمان در جهت بهره گیری هوشمندانه و تلفیقی از آموزش های حضوری و مجازی فراهم آورد و گامی موثر در راستای ارتقای کیفیت یادگیری در نظام های آموزشی باشد.

کلیدواژه ها:

آموزش برخط ، آموزش چهره به چهره ، کیفیت یادگیری ، تحول آموزشی ، فناوری های یادگیری