اثربخشی برنامه های مداخلاتی تاب آوری دیجیتال در مدارس بر کاهش اضطراب اجتماعی و قلدری سایبری در دانش آموزان نسل زد و آلفا.

با گسترش نفوذ فضای مجازی در تار و پود زندگی نسل های زد (Gen Z) و آلفا (Gen Alpha)، دانش آموزان با چالش های روان شناختی نوظهوری همچون قلدری سایبری (Cyberbullying) و اضطراب اجتماعی برخاسته از تعاملات دیجیتال روبرو شده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه های مداخلاتی تاب آوری دیجیتال در مدارس بر کاهش این آسیب ها، به روش مروری سیستماتیک و با رویکرد تحلیل سنتز انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مداخلات کلاسیک بر پایه «ممنوعیت» دیگر کارآمد نبوده و پارادایم نوین بر مفهوم «تاب آوری دیجیتال» به معنای توانایی بازیابی روانی پس از مواجهه با تهدیدات آنلاین تاکید دارد. نتایج واکاوی متون تخصصی حاکی از آن است که اجرای برنامه های آموزشی مبتنی بر ذهن آگاهی دیجیتال، سواد رسانه ای انتقادی و مدیریت هویت آنلاین در محیط مدرسه، منجر به کاهش معنادار نشانگان اضطراب اجتماعی و کاهش نرخ ارتکاب یا قربانی شدن در قلدری سایبری می گردد. یافته های دیگر نشان می دهد که تقویت تاب آوری دیجیتال با افزایش خودکارآمدی دانش آموزان، به آن ها می آموزد که به جای انزوا، از مکانیزم های مقابله ای سازگارانه در مواجهه با محتواهای سمی استفاده کنند. در نهایت، این مقاله یک مدل مداخلاتی جامع برای مشاوران و مربیان مدارس ارائه می دهد که در آن، مدرسه از یک محیط نظارتی صرف به یک «شتاب دهنده تاب آوری» تبدیل می شود تا دانش آموزان این دو نسل را در برابر تکانه های روان شناختی دنیای مجازی ایمن سازی نماید.

کلیدواژه ها:

تاب آوری دیجیتال (Digital Resilience) ، قلدری سایبری ، اضطراب اجتماعی ، نسل زد (Gen Z) ، نسل آلفا (Gen Alpha)