نقش ادبیات فارسی درشکل گیری هویت ملی و فرهنگی دانش آموزان

در دهه های اخیر، یکی از دغدغه های اصلی نظام های تربیتی، چگونگی تقویت هویت ملی و فرهنگی نسل نوجوان در مواجهه با جهانی شدن و تغییرات سریع اجتماعی بوده است. در این میان، ادبیات فارسی به عنوان مهم ترین میراث نمادین و فرهنگی ایرانیان، ظرفیت ارزنده ای برای انتقال مفاهیم هویت ساز دارد؛ با این حال، میزان و نحوه بهره گیری از این ظرفیت در آموزش رسمی با چالش هایی روبه روست. این پژوهش با هدف بررسی نقش ادبیات فارسی در شکل دهی و تقویت هویت ملی و فرهنگی دانش آموزان و با چهار هدف فرعی شامل شناسایی مولفه های هویتی در متون، تحلیل میزان تاثیرگذاری محتوا، بررسی دیدگاه های معلمان و دانش آموزان و ارائه راهکارهای آموزشی و محتوایی انجام شد. روش پژوهش کیفی و از نوع توصیفی–تحلیلی است. داده ها از طریق تحلیل محتوای کتاب های ادبیات فارسی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با معلمان و دانش آموزان گردآوری و با روش کدگذاری مضمون تحلیل شد. نتایج نشان داد متون ادبی دارای ظرفیت قابل توجه برای انتقال ارزش های هویت ساز مانند میهن دوستی، فرهنگ دوستی و هویت تاریخی هستند؛ اما میزان تاثیرگذاری آن ها وابسته به سطح فهم پذیری متن، روش تدریس معلم و میزان ارتباط محتوا با تجربه واقعی دانش آموزان است. همچنین، یافته ها نشان داد که به کارگیری روش های فعال و فعالیت های تکمیلی می تواند نقش ادبیات فارسی را در هویت سازی به طور چشمگیری تقویت کند.

کلیدواژه ها:

ادبیات فارسی ، هویت ملی ، هویت فرهنگی ، آموزش وپرورش ، تحلیل محتوا ، دانش آموزان