بررسی عوامل موثر بر فرسودگی تحصیلی دانش آموزان و راهکارهای مدرسه محور برای کاهش آن

فرسودگی تحصیلی به عنوان یکی از مهم ترین چالش های یادگیری در مدارس، می تواند پیامدهایی همچون کاهش انگیزش، افت عملکرد، اضطراب و دل زدگی از درس را در میان دانش آموزان به همراه داشته باشد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی عوامل فردی، خانوادگی و مدرسه محور موثر بر فرسودگی تحصیلی و ارائه راهکارهای عملی مبتنی بر محیط مدرسه جهت کاهش آن است. این پژوهش از نوع توصیفی - پیمایشی و با رویکرد همبستگی انجام شد. جامعه آماری، دانش آموزان دوره متوسطه اول و ابتدایی در سال تحصیلی ۱۴۰۴/۱۴۰۵ بودند که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی تعداد ۱۰۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسش نامه فرسودگی تحصیلی برسو و همکاران (BBI) و پرسش نامه عوامل مدرسه محور محقق ساخته استفاده شد. روایی ابزارها به صورت محتوایی و سازه ای و پایایی آن ها با روش آلفای کرونباخ بررسی و تایید گردید. داده ها با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل استنباطی (همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه) تحلیل شد. نتایج نشان داد کیفیت روابط معلم–دانش آموز، حمایت عاطفی مدرسه، روش های ارزشیابی، و حجم تکالیف نقش تعیین کننده ای در میزان فرسودگی تحصیلی دارند و عوامل فردی همچون خودکارآمدی و مهارت های مدیریت هیجان نیز به طور معنادار با آن مرتبط اند. براساس نتایج، مجموعه ای از راهکارهای مدرسه محور شامل بهبود اقلیم عاطفی کلاس، شخصی سازی تکالیف، تنوع بخشی به روش های تدریس، اصلاح الگوهای ارتباطی، تقویت مشارکت دانش آموزان و ارتقای برنامه های مشاوره ای پیشنهاد شد. یافته ها نشان می دهد که با مداخله آگاهانه معلمان و برنامه ریزی هدفمند مدرسه، می توان از بروز و تداوم فرسودگی تحصیلی پیشگیری کرد و سطح مشارکت و انگیزش تحصیلی دانش آموزان را ارتقا داد.

کلیدواژه ها:

فرسودگی تحصیلی ، عوامل مدرسه محور ، انگیزش تحصیلی ، روابط معلم و دانش آموز ، راهکارهای پیشگیرانه