پیش بینی تاب آوری تحصیلی بر اساس خودتنظیمی هیجانی و ذهن آگاهی در دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف پیش بینی تاب آوری تحصیلی بر اساس خودتنظیمی هیجانی و ذهن آگاهی در دانش آموزان انجام شد. مسئله اصلی تحقیق از چالش فزاینده افت پایداری تحصیلی و افزایش فشارهای روانی دانش آموزان در نظام آموزشی کنونی برخاسته است؛ عواملی که موجب تضعیف انگیزش، کاهش پشتکار و افزایش اضطراب تحصیلی شده اند. ازاین رو، در این پژوهش تلاش گردید نقش دو متغیر روان شناختی حیاتی، یعنی خودتنظیمی هیجانی (Emotional Self-Regulation) و ذهن آگاهی (Mindfulness) در تبیین و پیش بینی سطح تاب آوری تحصیلی بررسی شود. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهرهای مرکزی ایران (تعداد = ۳۷۵ نفر) و ابزار تحلیل، نرم افزارهای SPSS و AMOS برای آزمون مدل یابی معادلات ساختاری (SEM) بود. یافته ها نشان داد بین خودتنظیمی هیجانی و تاب آوری رابطه مثبت و معنادار وجود دارد (r = ۰.۶۳, p < ۰.۰۱)، همچنین ذهن آگاهی با تاب آوری ارتباطی قوی تر دارد. اثر ترکیبی دو متغیر طبق آزمون MANCOVA معنادار بود. در تحلیل عاملی اکتشافی (EFA)، پنج مولفه اصلی استخراج شد که در مجموع ۶۸٪ از واریانس تاب آوری تحصیلی را تبیین کردند؛ مولفه های مهم شامل خودراهبری یادگیری، ارزیابی مجدد شناختی و پذیرش بدون قضاوت بودند. نتایج مدل نهایی SEM نشان داد که مسیرهای مستقیم و غیرمستقیم این سازه ها با شاخص های برازش مطلوب تایید شدند. یافته ها موید آن است که تلفیق آموزش مهارت های ذهن آگاهی و تنظیم هیجان می تواند الگویی موثر برای ارتقای تاب آوری تحصیلی و پایداری روانی دانش آموزان فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری تحصیلی ، خودتنظیمی هیجانی ، ذهن آگاهی ، یادگیری پایدار ، مدل یابی معادلات ساختاری (SEM)