نقش بازی وارسازی در افزایش تاب آوری هیجانی و انگیزه تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی

هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش راهبردهای بازی وارسازی (Gamification) در ارتقای دو مولفه کلیدی «تاب آوری هیجانی» و «انگیزه تحصیلی» در دانش آموزان مقطع ابتدایی (۶ تا ۱۲ سال) انجام شده است. با توجه به بحران های روانی ناشی از فشار تحصیلی و تغییرات محیطی در عصر دیجیتال، شناسایی مکانیسم هایی که بتواند یادگیری را از حالت اجبار به حالت لذت تبدیل کند، ضرورتی انکارناپذیر است. روش شناسی: این مطالعه با اتکا به رویکرد مرور نظام مند ادبیات (Systematic Review) و با تحلیل محتوای کیفی بر روی مقالات منتخب از پایگاه های داده معتبر نظیر Google Scholar، ERIC و PubMed در بازه زمانی ده سال اخیر انجام گردید. در این تحلیل، مدل های نظری «تعیین خود» (SDT) و «نظریه جریان» (Flow Theory) به عنوان چارچوب اصلی برای بررسی تعامل میان عناصر بازی و فرآیندهای شناختی-هیجانی دانش آموزان مورد استفاده قرار گرفتند. یافته ها: نتایج حاصل از بررسی ادبیات موضوع نشان می دهد که ادغام عناصر بازی وارسازی نظیر سیستم های پاداش دهی غیرمادی، بازخوردهای فوری، و ساختارهای پیشرفت بصری، منجر به تقویت عمیق «خودکارآمدی» (Self-Efficacy) در کودکان می شود. یافته ها حاکی از آن است که بازی وارسازی با بازتعریف مفهوم «شکست» از یک تجربه تنش زا به یک «فرصت برای تلاش مجدد» (Retry Mechanism)، مستقیما توانایی تاب آوری هیجانی کودکان را در مواجهه با چالش های درسی افزایش می دهد. همچنین، ایجاد تعادل میان سطح دشواری چالش ها و مهارت های دانش آموز، منجر به ورود به «وضعیت غرقگی» (Flow State) می گردد که این امر به نوبه خود، انگیزه درونی و پایداری توجه را به جای انگیزه بیرونی گذرا، تقویت می کند. نتیجه گیری و کاربرد: این پژوهش نتیجه می گیرد که بازی وارسازی صرفا یک ابزار سرگرمی نیست، بلکه یک استراتژی روان شناختی برای مدیریت هیجانات و مدیریت توجه در محیط های آموزشی است. نتایج این مطالعه به طراحان ابزارهای آموزشی دیجیتال و معلمان پیشنهاد می دهد که به جای تمرکز بر پاداش های مادی، بر طراحی مسیرهای یادگیری که نیاز به «خودمختاری» و «شایستگی» را ارضا می کنند، تمرکز نمایند تا محیطی تاب آور و انگیزه بخش برای نسل آینده فراهم آید.

کلیدواژه ها:

بازی وارسازی (Gamification) ، تاب آوری هیجانی ، انگیزه تحصیلی ، وضعیت غرقگی (Flow) ، آموزش ابتدایی ، خودکارآمدی