آموزش و پرورش و تربیت شهروند مسئول در تراز گام دوم انقلاب

آموزش و پرورش به عنوان مهم ترین نهاد رسمی تعلیم و تربیت، نقش بنیادینی در تربیت شهروندانی آگاه، مسئول، متعهد و توانمند برای ایفای نقش موثر در جامعه بر عهده دارد. با توجه به تاکید بیانیه گام دوم انقلاب بر نقش نسل جوان در پیشرفت کشور، تحقق تمدن نوین اسلامی و دستیابی به توسعه همه جانبه، توجه به تربیت شهروند مسئول به یکی از مهم ترین ماموریت های نظام تعلیم و تربیت تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش آموزش و پرورش در تربیت شهروند مسئول در تراز گام دوم انقلاب انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از روش کتابخانه ای و از طریق مطالعه کتاب ها، مقالات علمی، اسناد بالادستی به ویژه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و بیانیه گام دوم انقلاب گردآوری و با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفت.یافته های پژوهش نشان داد که تربیت شهروند مسئول در تراز گام دوم انقلاب مستلزم پرورش ابعاد گوناگون شخصیت دانش آموزان از جمله هویت اسلامی–ایرانی، مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی، قانون مداری، اخلاق مداری، عدالت خواهی، روحیه جهادی، مشارکت اجتماعی، خودباوری، تفکر انتقادی، سواد رسانه ای، خلاقیت، نوآوری و روحیه خدمت به جامعه است. همچنین نتایج بیانگر آن است که معلمان، برنامه های درسی، فعالیت های پرورشی، روش های نوین تدریس، مشارکت خانواده، محیط تربیتی مدرسه و بهره گیری از فناوری های آموزشی، از مهم ترین عوامل موثر در تحقق این هدف به شمار می روند. بررسی ها همچنین نشان داد که غلبه آموزش حافظه محور، محدود بودن فرصت های مشارکت عملی دانش آموزان، ضعف در آموزش مهارت های شهروندی و تعامل ناکافی میان مدرسه، خانواده و سایر نهادهای اجتماعی، از مهم ترین چالش های موجود در مسیر تربیت شهروند مسئول است.در مجموع، نتایج پژوهش حاکی از آن است که تحقق اهداف گام دوم انقلاب در گرو تحول همه جانبه نظام آموزش و پرورش و حرکت از آموزش صرف به سوی تربیت جامع، مهارت محور و ارزش مدار است. نظام آموزشی باید با اصلاح برنامه های درسی، توانمندسازی معلمان، تقویت فعالیت های فرهنگی و اجتماعی، توسعه مهارت های شهروندی و ایجاد محیط های یادگیری مشارکتی، زمینه تربیت نسلی مسئول، متعهد، قانون مدار، خلاق و تمدن ساز را فراهم آورد تا بتواند نقش موثری در پیشرفت کشور و تحقق آرمان های انقلاب اسلامی ایفا کند.کلمات کلیدی: آموزش و پرورش، شهروند مسئول، گام دوم انقلاب، تربیت شهروندی، مسئولیت پذیری اجتماعی، سند تحول بنیادین، هویت اسلامی–ایرانی، تعلیم و تربیت.