نقش معلم ابتدایی در کاهش اضطراب تحصیلی و تقویت خودکارآمدی دانش آموزان؛ رویکردی تربیتی، روان شناختی و کاربردی در مدیریت کلاس درس

دوره ابتدایی، بنیادی ترین مرحله در نظام تعلیم و تربیت است؛ زیرا بسیاری از ویژگی های شناختی، عاطفی، اجتماعی و رفتاری دانش آموزان در این دوره شکل می گیرد (سیف، ۱۳۹۹؛ آموزش وپرورش، ۱۳۹۰). یکی از چالش های مهم و گاه پنهان در این مقطع، اضطراب تحصیلی است که می تواند بر کیفیت یادگیری، مشارکت کلاسی، اعتمادبه نفس، روابط اجتماعی و حتی نگرش کودک به مدرسه اثر منفی بگذارد (سیف، ۱۳۹۹). در مقابل، خودکارآمدی به عنوان باور فرد نسبت به توانایی خود در انجام موفقیت آمیز تکالیف، از مهم ترین عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان به شمار می رود (بندورا، ۱۹۹۷). در این میان، معلم ابتدایی نقشی کلیدی و چندبعدی دارد؛ زیرا او تنها انتقال دهنده دانش نیست، بلکه هدایت گر عاطفی، تربیتی، انگیزشی و اجتماعی کودک نیز محسوب می شود (سیف، ۱۳۹۹؛ اسلاوین، ۲۰۱۸). پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معلم ابتدایی در کاهش اضطراب تحصیلی و تقویت خودکارآمدی دانش آموزان انجام شده است. روش پژوهش حاضر توصیفی تحلیلی با رویکرد کاربردی و مبتنی بر مبانی روان شناسی تربیتی و تجربه های میدانی در کلاس درس است (سیف، ۱۳۹۹). یافته ها نشان می دهد که شیوه تعامل معلم، نوع بازخورددهی، مدیریت خطا، نحوه ارزشیابی، کیفیت رابطه عاطفی با دانش آموزان، چگونگی مشارکت دادن خانواده و استفاده از راهبردهای تدریس فعال، تاثیر مستقیم و معناداری در کاهش اضطراب و افزایش احساس توانمندی دانش آموزان دارد (بندورا، ۱۹۹۷؛ ویگوتسکی، ۱۹۷۸؛ دوک، ۲۰۰۶؛ هتی و تیمپرلی، ۲۰۰۷). نتایج پژوهش همچنین بیانگر آن است که اگر معلم بتواند فضای کلاس را از محیطی تهدیدکننده به محیطی امن، پذیرا و رشددهنده تبدیل کند، بسیاری از مشکلات عاطفی و تحصیلی دانش آموزان کاهش خواهد یافت (راجرز، ۱۹۶۹؛ سیف، ۱۳۹۹). بر این اساس، پیشنهاد می شود در دوره های تربیت معلم و آموزش های ضمن خدمت، توجه بیشتری به مهارت های روان شناختی، ارتباطی و عاطفی معلمان دوره ابتدایی شود (شورای عالی آموزش وپرورش، ۱۳۹۰).کلیدواژه ها: معلم ابتدایی، اضطراب تحصیلی، خودکارآمدی، امنیت روانی، ارزشیابی توصیفی، مدیریت کلاس، یادگیری فعال