نقش طرحواره های آسیب پذیری در تداوم اختلال های استرس پس از سانحه (PTSD) در بزرگسالان آسیب دیده از تروماهای دوران کودکی

اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در بسیاری از بزرگسالانی که در کودکی در معرض تروما قرار گرفته اند، صرفا یک پاسخ موقتی به رویدادهای آسیب زا نیست، بلکه به صورت الگوی پایدار و تکرارشونده ای از ترس، اجتناب، برانگیختگی و بازتجربه گری ادامه پیدا می کند. یکی از مهم ترین سازه هایی که می تواند این تداوم را توضیح دهد، «طرحواره های آسیب پذیری» است؛ یعنی باورهای عمیق و فراگیری که فرد را متقاعد می کنند جهان ناامن است، بدن یا روان او شکننده است، و هر لحظه ممکن است فاجعه ای رخ دهد. این طرحواره ها معمولا در بستر تروماهای مکرر دوران کودکی، مانند آزار جسمی، آزار جنسی، غفلت هیجانی، خشونت خانگی و فقدان مراقبت امن، شکل می گیرند و در بزرگسالی به صورت آمادگی دائمی برای خطر، گوش به زنگی افراطی، تفسیر فاجعه آمیز محرک های خنثی، و دشواری در اعتماد به دیگران عمل می کنند. از این منظر، PTSD فقط محصول یک رویداد آسیب زا نیست، بلکه حاصل تداخل میان خاطره ی تروما، طرحواره های شناختی منفی، و سبک های مقابله ای ناسازگار است. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی نشان می دهد که چگونه طرحواره های آسیب پذیری، از طریق تقویت سوگیری توجه به تهدید، اجتناب تجربه ای، برانگیختگی فیزیولوژیک و اختلال در تنظیم هیجان، موجب تداوم PTSD می شوند. همچنین پیامدهای بالینی این فرایند و ضرورت درمان های طرحواره محور برای افراد دارای سابقه تروماهای کودکی مورد بحث قرار می گیرد.کلیدواژه ها: PTSD، تروماهای کودکی، طرحواره آسیب پذیری، طرحواره های ناسازگار اولیه، اجتناب، تداوم علائم، درمان طرحواره محور