تاثیر ساختار شهری بر سلامت روان شهروندان

زمینه و هدف: شهرنشینی شتابان و تحولات کالبدی بی سابقه در ساختار شهرها، سلامت روان شهروندان را به یکی از چالش های اساسی قرن بیست ویکم تبدیل کرده است. با افزایش جمعیت شهری به بیش از ۵۵ درصد جمعیت جهان و پیش بینی ۶۸ درصد تا سال ۲۰۵۰، درک ارتباط میان ساختار شهری و سلامت روان به یک ضرورت انکارناپذیر در برنامه ریزی شهری تبدیل شده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی نظام مند تاثیر ساختار شهری بر سلامت روان شهروندان و شناسایی مولفه های کلیدی موثر بر این ارتباط انجام شده است.روش شناسی: این پژوهش به روش مرور نظام مند و با جستجوی جامع در پایگاه های داده معتبر شامل ScienceDirect، Scopus، PubMed و Google Scholar انجام شد. کلیدواژه های مورد استفاده شامل ترکیبی از واژگان "ساختار شهری"، "سلامت روان"، "طراحی شهری"، "تاب آوری روانشناختی"، "فضای سبز"، و "محیط ساخته شده" بودند. معیارهای ورود شامل مطالعات تجربی، مداخله ای و مروری منتشر شده بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ به زبان انگلیسی بودند که به بررسی ارتباط میان عناصر ساختار شهری و پیامدهای سلامت روان پرداخته بودند.یافته ها: مرور نظام مند مطالعات نشان می دهد که ساختار شهری از طریق سه مسیر اصلی بر سلامت روان تاثیر می گذارد: طراحی در مقیاس خیابان (شامل قابلیت تصویرسازی، محصوریت، مقیاس انسانی و پیچیدگی)، محیط های محله ای (شامل تنوع کاربری، تراکم و زیرساخت های سبز)، و مواجهه های محیطی (شامل ترافیک، آلودگی صوتی و آلودگی هوا).نتیجه گیری: ساختار شهری به عنوان یکی از مهم ترین عوامل تعیین کننده سلامت روان شهروندان، نیازمند رویکردی یکپارچه و چندوجهی در طراحی و برنامه ریزی شهری است. ایجاد ساختار شهری سالم، نیازمند سرمایه گذاری در زیرساخت های سبز، کاهش استرس های محیطی، طراحی مبتنی بر اصول قابلیت تصویرسازی و محصوریت، و توجه به نیازهای گروه های آسیب پذیر است. پیشنهاد می شود پژوهش های آتی بر روی توسعه مدل های تلفیقی، بررسی اثرات بلندمدت، و تحلیل نقش واسطه ای فعالیت های فیزیکی و تعاملات اجتماعی متمرکز شوند.