استفاده از داده های بزرگbig data. در برنامه ریزی شهری

زمینه و هدف: در عصر شهرنشینی شتابان و پیچیدگی روزافزون مسائل شهری، برنامه ریزی سنتی مبتنی بر داده های ایستا و مقطعی دیگر پاسخگوی نیازهای پویای شهرهای معاصر نیست. داده های بزرگ به عنوان یکی از ارکان اساسی شهرهای هوشمند، با فراهم آوردن امکان تحلیل لحظه ای، پیش بینی الگوها و شبیه سازی سناریوها، افق های جدیدی را در برنامه ریزی شهری گشوده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی جامع کاربردهای داده های بزرگ در برنامه ریزی شهری و شناسایی چالش ها و فرصت های پیش روی این رویکرد نوین انجام شده است.روش شناسی: این پژوهش به روش مرور نظام مند و با جستجوی جامع در پایگاه های داده معتبر شامل ScienceDirect، Scopus، Springer و PubMed انجام شد. کلیدواژه های مورد استفاده شامل ترکیبی از واژگان "داده های بزرگ"، "برنامه ریزی شهری"، "شهر هوشمند"، "تحلیل فضایی"، "پیش بینی شهری" و "هوش مصنوعی" بودند. معیارهای ورود شامل مطالعات منتشر شده بین سال های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶ به زبان انگلیسی بودند که به بررسی کاربرد داده های بزرگ در ابعاد مختلف برنامه ریزی شهری پرداخته بودند.یافته ها: مرور مطالعات نشان می دهد که داده های بزرگ در پنج حوزه اصلی برنامه ریزی شهری کاربرد گسترده یافته اند: مدیریت انرژی و بهینه سازی مصرف، حمل ونقل هوشمند و کاهش ترافیک، مدیریت منابع آب، مدیریت پسماند و زیرساخت های سبز .شهرهایی مانند سنگاپور، بارسلون و آمستردام با بهره گیری از داده های حسگرها، شبکه های اجتماعی و تصاویر ماهواره ای، موفق به بهینه سازی سیستم های شهری خود شده اند نتیجه گیری: داده های بزرگ با توانمندسازی برنامه ریزان شهری در تصمیم گیری مبتنی بر شواهد و پیش بینی نیازهای آینده، نقشی بی بدیل در ایجاد شهرهای تاب آور، پایدار و انسان محور ایفا می کنند. با این حال، تحقق کامل این پتانسیل نیازمند سرمایه گذاری پایدار، توانمندسازی نیروی انسانی، تدوین چارچوب های حکمرانی داده و توجه به عدالت داده ای است. پیشنهاد می شود پژوهش های آتی بر توسعه مدل های تلفیقی، استانداردسازی داده ها و رویکردهای مشارکتی متمرکز شوند.