تاثیر روش یادگیری همیاری بر درک مفاهیم اخلاقی–اجتماعی قرآن در محیط کلاس

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر روش یادگیری همیاری بر درک مفاهیم اخلاقی–اجتماعی قرآن در محیط کلاس انجام شده است. رویکرد پژوهش کیفی و از نوع مطالعه موردی بوده که در یکی از مدارس متوسطه دوره اول شهر تهران انجام گرفت. مشارکت کنندگان شامل بیست و چهار نفر از دانش آموزان پایه هشتم بودند که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و به مدت دوازده جلسه در معرض آموزش مبتنی بر یادگیری همیاری با محوریت آیات اخلاقی–اجتماعی قرآن قرار گرفتند. داده ها از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با دانش آموزان و معلم، و تحلیل نمونه های نوشتاری شامل بازنویسی آیات و داستان های اخلاقی گردآوری شدند. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون و کدگذاری سه مرحله ای انجام گرفت و یافته ها نشان داد که یادگیری همیاری به شکل معناداری موجب تعمیق درک دانش آموزان از مفاهیم قرآنی شده است. مضامین استخراج شده در سه سطح فردی، بین فردی و جمعی طبقه بندی شدند که شامل درک عمیق تر از عدالت، همدلی، مسئولیت پذیری اجتماعی، انصاف و تعاون بود. همچنین نتایج نشان داد که تعاملات گروهی و گفت وگوهای دانش آموزان پیرامون آیات قرآن، زمینه ساز کشف لایه های پنهان معانی و ارتباط آن با زندگی روزمره شده است و رویکرد همیاری در مقایسه با روش های سنتی، انگیزه و مشارکت فعال دانش آموزان را به طور چشمگیری افزایش داده است. علاوه بر این، پژوهش نشان داد که بافت کلاسی مبتنی بر همیاری، فضایی امن و غیررقابتی ایجاد می کند که در آن دانش آموزان با پیشینه های مختلف، امکان بیان تفسیرهای گوناگون از آیات را پیدا می کنند و این تکثرگرایی تفسیری، خود به غنای درک جمعی از مفاهیم اخلاقی–اجتماعی قرآن می انجامد. همچنین یافته ها حاکی از آن بود که دانش آموزان در فرایند همیاری، به بازاندیشی در باورهای پیشین خود پرداخته و نسبت به کاربست عملی آموزه های قرآنی در روابط اجتماعی خود حساس تر شده اند. در مجموع، نتایج این پژوهش بر ظرفیت بالای روش یادگیری همیاری در تحول آموزش قرآن تاکید دارد و پیشنهادهایی برای طراحی محیط های یادگیری مشارکتی در درس قرآن ارائه می دهد.کلمات کلیدی: یادگیری همیاری، مفاهیم اخلاقی–اجتماعی قرآن، درک قرآن، محیط کلاس، آموزش مشارکتی