آینده پژوهی نهادهای تربیتی دینی در مواجهه با تحولات فناوری های یادگیری عمیق (Deep Learning)

هدف: پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند پژوهش های انجام شده در حوزه آینده پژوهی نهادهای تربیتی دینی در مواجهه با تحولات فناوری های یادگیری عمیق (Deep Learning) صورت گرفته است. روش: این مقاله به روش مروری و با بررسی جامع منابع علمی معتبر داخلی و خارجی منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ تدوین شده است.یافته ها: یافته ها نشان می دهد که فناوری های یادگیری عمیق با قابلیت هایی نظیر شخصی سازی یادگیری، تحلیل خودکار محتوای برنامه های درسی، تحلیل پیش بینی کننده نتایج یادگیری دانش آموزان، و سیستم های ارزیابی و بازخورد هوشمند، فرصت های تحول آفرینی برای نهادهای تربیتی دینی ایجاد کرده اند. بااین حال، پیاده سازی این فناوری ها با چالش های جدی از جمله محدودیت های زیرساخت فناورانه، کمبود سواد دیجیتال معلمان، نگرانی های اخلاقی پیرامون هوش مصنوعی در آموزش دینی، کمبود داده های آموزشی به زبان های عربی و محلی برای مدل های یادگیری عمیق، و خطر تحریف ارزش های دینی مواجه است. راهبردهای موثر شامل توسعه زیرساخت های فناورانه تطبیقی، برنامه های توانمندسازی معلمان در حوزه سواد دیجیتال، طراحی برنامه های درسی غنی شده با فناوری، و تدوین چارچوب های اخلاقی مبتنی بر اصول اسلامی نظیر عدل، امانت و مصلحت است. نتیجه گیری: نهادهای تربیتی دینی برای بقا و ایفای نقش موثر خود در عصر دیجیتال، ناگزیر از پذیرش تحول آفرینی فناوری های یادگیری عمیق هستند، اما این پذیرش باید با حفظ اصالت ارزش های دینی، تقویت نقش معلم به عنوان الگوی اخلاقی و مربی معنوی (مربی)، و تدوین چارچوب های اخلاقی شفاف همراه باشد. در ایران، با وجود ظرفیت های عظیم فرهنگی و دینی و افزایش تولیدات علمی در این حوزه، شکاف های پژوهشی و اجرایی قابل توجهی در زمینه آینده پژوهی و پیاده سازی این فناوری ها در نهادهای تربیتی دینی وجود دارد که ضرورت پژوهش های بیشتر و سیاست گذاری هدفمند را آشکار می سازد.