تدوین الگوی برنامه درسی پنهان برای آموزش تاب آوری دیجیتال و مدیریت خودانگاره در شبکه های اجتماعی برای دانش آموزان

چکیدههدف: پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند پژوهش های انجام شده در حوزه تدوین الگوی برنامه درسی پنهان برای آموزش تاب آوری دیجیتال و مدیریت خودانگاره در شبکه های اجتماعی برای دانش آموزان دوره ابتدایی صورت گرفته است. روش: این مقاله به روش مروری و با بررسی جامع منابع علمی معتبر داخلی و خارجی منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ تدوین شده است. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که برنامه درسی پنهان از طریق ارزش های ضمنی، ساختارهای زبانی، هنجارهای رفتاری و فرهنگ سازمانی مدرسه، به طور بنیادین شکل دهنده نگرش کودکان نسبت به فضای مجازی و تصویر ذهنی آنان از خود است. پژوهش ها نشان داده اند که محیط های آموزشی مبتنی بر «توانمندسازی» با رویکردهای پرسش محور و گفتگوی انتقادی، در مقابل محیط های «دستوری-محافظتی» با تاکید بر اطاعت و پاسخ های قالبی، تاثیرات متضادی بر تاب آوری دیجیتال و خودانگاره دانش آموزان دارند. الگوی مطلوب برنامه درسی پنهان بر مشارکت فعال کودک در کشف راه حل های شخصی، بازاندیشی انتقادی در تصویر ارائه شده از خود در فضای مجازی، و تقویت حس عاملیت و استقلال فردی در مواجهه با چالش های دیجیتال استوار است. نتیجه گیری: تدوین الگوی برنامه درسی پنهان برای آموزش تاب آوری دیجیتال و مدیریت خودانگاره، نیازمند دگرگونی بنیادین در رویکردهای تربیتی مدارس است؛ دگرگونی که در آن، به جای انتقال مجموعه ای از قوانین و هشدارها، بستری برای رشد تفکر انتقادی، گفتگوی باز و کشف هویت شخصی در فضای دیجیتال فراهم شود. در ایران، با وجود ظرفیت های فرهنگی و تربیتی قابل توجه، شکاف های پژوهشی و اجرایی جدی در زمینه طراحی و اعتبارسنجی الگوهای بومی برنامه درسی پنهان برای آموزش تاب آوری دیجیتال وجود دارد که ضرورت پژوهش های بیشتر و سیاست گذاری هدفمند را آشکار می سازد.کلیدواژه ها: برنامه درسی پنهان، تاب آوری دیجیتال، خودانگاره، شبکه های اجتماعی، دانش آموزان دوره ابتدایی، سواد دیجیتال