از خاموشی دیجیتال تا خاموشی حضوری؛ تبیین پدیده سایش خاموش و راهبردهای احیای مشارکت در کلاس درس

چکیدههمه گیری کووید-۱۹ و تجربه طولانی مدت آموزش مجازی، پیامدهای ناخواسته ای بر تعاملات کلاسی پس از بازگشت به آموزش حضوری بر جای گذاشت. یکی از مهم ترین این پیامدها، پدیده «سایش خاموش» (Silent Attrition) است؛ وضعیتی متناقض نما که در آن دانش آموزان به لحاظ فیزیکی در کلاس حاضرند، اما از نظر شناختی، عاطفی و مشارکتی کاملا غایب به نظر می رسند. این مقاله با هدف تبیین این پدیده و شناسایی راهبردهای احیای مشارکت کلاسی، از روش مرور نظام مند ادبیات بهره می گیرد. با جستجو در پایگاه های Scopus، ERIC و Google Scholar و تحلیل ۳۱ مقاله منتشرشده در بازه ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، یافته ها در سه محور نشانه ها (خیره شدن مداوم، تاخیر در پاسخ دهی، کناره گیری عاطفی)، علل (خستگی دیجیتال، تحلیل رفتن مهارت های ارتباطی، فرسودگی توجه) و راهبردها (تکنیک های خردفعال سازی، بازسازی پیوند اجتماعی، تمرین های حضور ذهن) سازمان دهی شدند. نتایج نشان می دهد که سایش خاموش، امتداد خاموشی آموخته شده در فضای مجازی است و بدون مداخله آگاهانه، به افت تحصیلی پنهان و فرسودگی روانی می انجامد.واژگان کلیدی: سایش خاموش، آموزش پساکرونا، مشارکت کلاسی، خستگی دیجیتال، حضور شناختی