نقش معلم ابتدایی در شناسایی و حمایت از دانش آموزان در معرض افت تحصیلی

دوره ابتدایی به عنوان سنگ بنای نظام آموزشی، نقشی تعیین کننده در شکل گیری شالوده های شناختی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. با این حال، پدیده افت تحصیلی در این مقطع، نه تنها فرآیند یادگیری فردی را مختل می سازد، بلکه زمینه ساز پیامدهای ناگوار آموزشی و اجتماعی نظیر کاهش انگیزه، افت اعتمادبه نفس و در نهایت ترک تحصیل زودهنگام می گردد. هدف پژوهش حاضر، واکاوی نقش محوری معلم ابتدایی در شناسایی هوشمندانه و حمایت موثر از دانش آموزان در معرض خطر افت تحصیلی است. افت تحصیلی پدیده ای چندعاملی است که ریشه در تعاملات پیچیده عوامل فردی (نظیر اختلالات یادگیری و انگیزشی)، خانوادگی (از جمله وضعیت اقتصادی-اجتماعی و سبک های فرزندپروری)، آموزشی (کیفیت تدریس و جو کلاس) و عوامل کلان اجتماعی دارد.یافته ها نشان می دهد که معلم به دلیل تعامل مستقیم و مستمر، نخستین خط دفاعی در شناسایی زودهنگام نشانه های هشداردهنده است. این پژوهش ضمن تبیین راهکارهای حمایتی معلم در محیط کلاس—از جمله شخصی سازی فرآیند یاددهی-یادگیری و تقویت تاب آوری دانش آموز—بر ضرورت اتخاذ رویکردی سیستمی تاکید می ورزد. در این راستا، ایجاد تعامل سازنده میان معلم، خانواده و مشاوران مدرسه، بستر لازم برای مداخله به موقع و همه جانبه را فراهم می آورد. نتایج این تحقیق حاکی از آن است که مداخلات پیش دستانه و هوشمندانه توسط آموزگار، نقشی کلیدی در تعدیل عوامل زمینه ای و پیشگیری از تثبیت چرخه شکست تحصیلی دارد. در نهایت، اتخاذ چنین رویکردی نه تنها از هزینه های آموزشی و اجتماعی آتی می کاهد، بلکه بسترساز شکوفایی استعدادها و تضمین عدالت آموزشی در نظام تعلیم و تربیت رسمی کشور خواهد بود.واژگان کلیدی: معلم ابتدایی، افت تحصیلی، شناسایی زودهنگام، حمایت آموزشی، مدرسه محور، دانش آموزان در معرض خطر.