واکاوی نقش متون ادبیات تعلیمی فارسی و عربی در تقویت و تثبیت هویت اسلامی-ایرانی دانش آموزان

هویت اسلامی-ایرانی به عنوان سنگ بنای نظام تربیتی کشور، نیازمند ابزارهای انتقال فرهنگی کارآمد و ریشه دار است. در این میان، ادبیات تعلیمی به مثابه بستری غنی از آموزه های اخلاقی، دینی و ملی، نقشی کلیدی در شکل گیری شخصیت و جهان بینی دانش آموزان ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش متون ادبیات تعلیمی فارسی و عربی در تقویت هویت اسلامی-ایرانی در نظام آموزش و پرورش تدوین شده است. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای و اسناد بالادستی آموزش و پرورش، به واکاوی مولفه های هویتی موجود در آثار تعلیمی کلاسیک (مانند گلستان سعدی و متون اخلاقی نهج البلاغه) می پردازد.یافته های پژوهش نشان می دهد که متون تعلیمی، از طریق بازنمایی مفاهیمی چون «عدالت خواهی»، «خردورزی»، «ایثار» و «تعبد»، پلی میان ارزش های اصیل اسلامی و فرهنگ ملی ایران برقرار می کنند. این متون با بهره گیری از تمثیلات، حکایات و نصایح منظوم و منثور، هویت دانش آموز را در ساحت های «خودشناسی»، «دین باوری» و «عرق ملی» تقویت می نمایند. با این حال، تحلیل های آموزشی حاکی از آن است که رویکرد فعلی در کتب درسی بیشتر بر حفظیات متمرکز بوده و ظرفیت های تربیتی این متون جهت «درونی سازی» هویت به طور کامل استخراج نشده است. این مقاله در نهایت پیشنهاد می کند که با عبور از رویکردهای سنتی و اتخاذ روش های «تطبیقی-تحلیلی» در تدریس ادبیات، می توان از این متون برای پاسخگویی به چالش های هویتی نسل جدید استفاده کرد. نتایج این تحقیق راهکارهایی را برای برنامه ریزان درسی جهت بازنگری در محتوای آموزشی ادبیات فارسی و عربی ارائه می دهد تا هم افزایی میان این دو حوزه زبانی منجر به انسجام هویتی عمیق تر در دانش آموزان گردد.