مطالعه تطبیقی مولفه های بومی گرایی در شعر محمدبیابانی و ایرج شمسی زاده و فرج الله کمالی

چکیدهبومی گرایی به عنوان یکی از جریان های فکری و ادبی برجسته در شعر معاصر ایران، بازتابی از دغدغه های هویتی، فرهنگی و اجتماعی شاعران در مواجهه با مدرنیته و گسست از سنت های محلی به شمار می رود. در این میان، اشعار محمدبیابانی، ایرج شمسی زاده و فرج الله کمالی به عنوان سه شاعر شاخص جنوب ایران، جلوه های متنوعی از مولفه های بومی گرایی را در خود جای داده اند که مطالعه ی تطبیقی آن ها می تواند ابعاد پنهان این جریان ادبی را روشن تر سازد. این مقاله ی مروری با رویکردی تحلیلی-تطبیقی، ابتدا به تبیین مفهوم بومی گرایی و مولفه های آن در شعر معاصر فارسی پرداخته و سپس جلوه های این مولفه ها را در اشعار سه شاعر مذکور مورد بررسی قرار داده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که هر سه شاعر با بهره گیری از عناصری چون زبان و گویش محلی، توصیف طبیعت و جغرافیای جنوب، آیین ها و باورهای بومی، خاطرات جمعی و مفاخر محلی، هویت فرهنگی منطقه ی خود را بازنمایی کرده اند؛ با این تفاوت که بیابانی رویکردی تغزلی و نوستالژیک دارد، شمسی زاده نگاهی حماسی و اجتماعی به مولفه های بومی دارد و کمالی با لحنی طنزآمیز و انتقادی به بازتاب فرهنگ عامه می پردازد. این مقاله ضمن شناسایی شباهت ها و تفاوت های رویکرد سه شاعر، به این نتیجه می رسد که بومی گرایی در شعر این شاعران نه صرفا یک تکنیک ادبی، بلکه نوعی زیست جهان اندیشی و مقاومت هویتی در برابر جریان های یکسان سازی کننده ی فرهنگی است. در نهایت، این مطالعه نشان می دهد که ادبیات بومی جنوب ایران، گنجینه ای غنی از مولفه های فرهنگی است که بازخوانی آن می تواند به غنای گفتمان هویت ملی بیفزاید و افق های جدیدی را در مطالعات ادبیات معاصر فارسی بگشاید.کلیدواژه ها: بومی گرایی، شعر معاصر، محمدبیابانی، ایرج شمسی زاده، فرج الله کمالی، ادبیات جنوب، هویت فرهنگی، مطالعه ی تطبیقی.