نقش پدافند غیرعامل در مدیریت ریسک و تداوم عملکرد مراکز حساس و حیاتی در زمان تهاجم نظامی

مراکز حساس و حیاتی شهرداری به عنوان شریان های اصلی اداره شهر در شرایط عادی و بحرانی، همواره در معرض طیف گسترده ای از تهدیدات نظامی و غیرنظامی قرار دارند که هرگونه اختلال در عملکرد آن ها می تواند پیامدهای جبران ناپذیری بر نظم عمومی، امنیت شهروندان و تداوم خدمات شهری به جای بگذارد. با وجود این واقعیت انکارناپذیر، بسیاری از شهرداری های کشور فاقد برنامه های مدون پدافند غیرعامل و مدیریت ریسک هستند و اقدامات صورت گرفته در این حوزه اغلب به تدابیر فیزیکی سطحی نظیر نرده کشی، استقرار نگهبان و نصب دوربین های مداربسته محدود شده و از تحلیل جامع ریسک، شناسایی سیستماتیک نقاط آسیب پذیر و برنامه ریزی راهبردی برای تداوم عملکرد در شرایط تهاجم نظامی غافل مانده اند. این مقاله با بهره گیری از اصول چهارگانه پدافند غیرعامل شامل استتار، اختفا، پراکندگی و مقاوم سازی و همچنین مدل های استاندارد مدیریت ریسک در هفت گام اصلی به تبیین نقش راهبردی پدافند غیرعامل در مدیریت ریسک و تضمین تداوم عملکرد مراکز حساس و حیاتی شهرداری می پردازد. گام های هفت گانه شامل شناسایی و دسته بندی مراکز حساس بر اساس اهمیت و آسیب پذیری، تحلیل تهدیدات نظامی و غیرنظامی و تعیین سناریوهای محتمل، ارزیابی آسیب پذیری هر مرکز در برابر تهدیدات شناسایی شده، تعیین اولویت اقدامات پدافند غیرعامل بر اساس شدت آسیب پذیری و اهمیت مرکز، طراحی و اجرای اقدامات عملیاتی پدافند غیرعامل، تدوین برنامه تداوم عملکرد با تاکید بر شناسایی عملکردهای حیاتی و تعیین زمان بازیابی مجاز، و در نهایت پایش، ارزیابی و به روزرسانی مستمر برنامه ها بر اساس تهدیدات جدید و درس آموخته های حاصل از مانورها و شبیه سازی ها می باشد. خروجی نهایی این مقاله به صورت یک دفترچه راهنمای جامع برای واحد حراست، مدیریت بحران و پدافند غیرعامل شهرداری تدوین شده است که شامل ماتریس ارزیابی ریسک و اولویت بندی مراکز حساس، چک لیست ارزیابی آسیب پذیری، دستورالعمل اجرای اقدامات پدافند غیرعامل به تفکیک نوع تهدید، برنامه تداوم عملکرد برای مراکز حیاتی، الگوی سناریوهای محتمل و برنامه واکنش، و فرم پایش و به روزرسانی دوره ای می باشد.

کلیدواژه ها:

پدافند غیرعامل ، مدیریت ریسک ، تداوم عملکرد ، مراکز حیاتی شهری ، تهاجم نظامی