ارائه چارچوب نظام راه یابی شهری مبتنی بر هویت بصری و فناوری های نوین

تحولات سریع شهرنشینی، پیچیدگی فزاینده ساختارهای فضایی و گسترش فناوری های دیجیتال، ضرورت بازنگری در شیوه های سنتی راه یابی و ادراک محیط شهری را افزایش داده است. نظام راه یابی شهری در گذشته عمدتا بر نشانه های کالبدی، تابلوهای اطلاعاتی و سازمان فضایی ثابت متکی بود، اما در عصر تحول دیجیتال به سامانه ای چندلایه تبدیل شده است که طراحی شهری، هویت بصری، داده های مکانی و فناوری های هوشمند را با یکدیگر پیوند می دهد. هدف پژوهش حاضر ارائه چارچوبی مفهومی برای تبیین نظام راه یابی شهری مبتنی بر هویت بصری و فناوری های نوین با تاکید بر ارتقای خوانایی محیط، بهبود تجربه شهروندان و توسعه خدمات هوشمند شهری است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است که با استفاده از مطالعات کتابخانه ای، بررسی منابع علمی و تحلیل مفاهیم مرتبط با راه یابی شهری، هویت بصری، شهر هوشمند و حکمرانی دیجیتال انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نظام راه یابی شهری نوین بر چهار مولفه اصلی شامل سازمان فضایی و خوانایی محیط، هویت بصری و معناپذیری مکان، زیرساخت های فناورانه و مدیریت یکپارچه اطلاعات شهری استوار است. هویت بصری با ایجاد انسجام میان عناصر دیداری، تقویت نشانه های شهری و افزایش قابلیت تشخیص مکان، نقش مهمی در شکل گیری تصویر ذهنی شهروندان ایفا می کند. همچنین فناوری هایی مانند سیستم های اطلاعات جغرافیایی، اینترنت اشیاء، واقعیت افزوده، هوش مصنوعی و سامانه های مکان محور امکان ارائه اطلاعات پویا، شخصی سازی شده و متناسب با نیاز کاربران را فراهم می سازند. نتایج بیانگر آن است که تلفیق اصول طراحی شهری با فناوری های نوین می تواند موجب افزایش خوانایی شهر، کاهش سردرگمی کاربران، ارتقای دسترسی پذیری و تقویت ارتباط میان شهروند و محیط شود. بر این اساس، نظام راه یابی شهری در عصر دیجیتال نه صرفا یک ابزار جهت یابی، بلکه بخشی از نظام ارتباطی شهر و یکی از عناصر موثر در تحقق شهر هوشمند و ارتقای کیفیت زندگی شهری محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

نظام راه یابی شهری ، هویت بصری شهری ، فناوری های نوین ، شهر هوشمند ، خوانایی محیط شهری