بازآفرینی فضاهای بی دفاع حاشیه مسیل های شهری با رویکرد ایجاد کریدورهای سبز و پویا نمونه موردی: اراضی کانال سیاب

فضاهای بی دفاع شهری به عنوان یکی از مهمترین معضلات ساختاری-کارکردی شهرهای معاصر ایران، همواره بستری برای بروز ناهنجاری های زیست محیطی، کاهش امنیت اجتماعی و افول کیفیت زندگی شهروندان فراهم آورده اند. در این میان، مسیل ها و اراضی حاشیه آن ها به دلیل ماهیت خطی و حاشیه ای خود، بیش از سایر فضاهای شهری در معرض تبدیل شدن به کانون های بحران زا قرار دارند. اراضی حاشیه کانال سیاب در شهر صالحیه از توابع شهرستان بهارستان، نمونه ای بارز از این وضعیت اسفبار است که در نتیجه فقدان مدیریت یکپارچه و رویکردی منسجم، به یک فضای رها شده و بی دفاع با انباشت زباله، تجمع فاضلاب، بوی نامطبوع، رشد علف های هرز و جوندگان و افزایش نرخ جرایم تبدیل شده است. این مقاله با بهره گیری از رویکرد کریدورهای سبز یا Greenways به عنوان یکی از کارآمدترین راهبردهای بازآفرینی منظر شهری، در پی ارائه یک مدل توسعه ای-اکولوژیک برای بازآفرینی این فضاهاست. روش شناسی پژوهش در هفت گام اصلی شامل بررسی اسناد بالادستی، برداشت میدانی، تحلیل داده های زیست محیطی، تحلیل SWOT با مشارکت ذی نفعان، تبدیل تهدیدها به فرصت ها، طراحی سناریوهای بازآفرینی و تدوین الگوی جامع کالبدی-اکولوژیک تدوین شده است. خروجی نهایی مقاله، طرح جامع بازآفرینی اراضی حاشیه کانال سیاب مشتمل بر نقشه زون بندی، مسیرهای پیاده و دوچرخه، مبلمان و روشنایی، پوشش گیاهی بومی و سامانه جمع آوری و دفع فاضلاب می باشد. نتایج پژوهش نشان می دهد که با اتخاذ رویکرد یکپارچه اکولوژیک-اجتماعی و مشارکت فعال ذی نفعان محلی، می توان مسیل های شهری را از یک تهدید پایدار به یک فرصت ارزشمند برای ارتقای کیفیت زندگی، سلامت عمومی، توسعه گردشگری محلی و افزایش سرمایه اجتماعی تبدیل نمود. مقاله با ارائه یک مطالعه تطبیقی از تجارب موفق بازآفرینی کریدورهای سبز در ایران و جهان، اثبات می کند که این رویکرد نه تنها از نظر زیست محیطی و اجتماعی کارآمد است، بلکه از جنبه های اقتصادی و مدیریت شهری نیز دارای توجیه پذیری بالایی می باشد.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، کریدورهای سبز ، فضاهای بی دفاع ، مسیل های شهری ، توسعه اکولوژیک