نقش ساختار کالبدی شهر در شکل گیری جزایر حرارتی شهری با رویکرد پایداری محیطی و اقلیمی

جزایر حرارتی شهری (Urban Heat Island - UHI) یکی از مهم ترین چالش های زیست محیطی عصر حاضر است که در نتیجه توسعه شهرنشینی و تغییر ساختار کالبدی شهرها پدید آمده است. این پدیده که به افزایش دمای مناطق شهری نسبت به نواحی پیرامونی اشاره دارد، پیامدهای جدی برای کیفیت زندگی شهری، مصرف انرژی و پایداری محیطی به همراه دارد. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی- به بررسی نقش ساختار کالبدی شهر در شکل گیری و تشدید جزایر حرارتی شهری می پردازد. یافته ها نشان می دهد که عوامل کالبدی نظیر تراکم و ارتفاع ساختمان ها، هندسه کانیون های شهری، جهت گیری معابر، نوع مصالح به کاررفته در سطوح شهری، میزان و کیفیت پوشش گیاهی، و کاربری اراضی، تاثیر تعیین کننده ای بر شدت و گستره جزایر حرارتی دارند. در این میان، فرم های شهری فشرده با نسبت ارتفاع به عرض بالا، گرچه با ایجاد سایه اندازی بیشتر موجب کاهش دمای روزانه می شوند، اما در شب با به دام انداختن حرارت، آسایش حرارتی را کاهش می دهند. همچنین استفاده از مصالح با آلبدوی پایین و پوشش های نفوذناپذیر، جذب و ذخیره گرما را تشدید می کند. در پایان، راهکارهای مبتنی بر طراحی شهری پایدار از جمله افزایش سطوح سبز، استفاده از مصالح خنک، بهینه سازی هندسه شهری و جهت گیری معابر متناسب با بادهای غالب ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

جزایر حرارتی شهری ، ساختار کالبدی ، مورفولوژی شهری ، پایداری محیطی ، طراحی شهری اقلیمی ، کانیون شهری