تاثیر الگوهای کهن ساختار کالبدی (محله، راسته، میدان) بر هویت مکان و حس تعلق در بافتهای ارزشمند شهری

بافتهای تاریخی شهرهای ایران، میراثی گرانبها از هویت و فرهنگ این سرزمین را در خود جای داده اند. الگوهای کهن ساختار کالبدی شامل محله، راسته و میدان، به عنوان سه عنصر بنیادین سازمان دهی فضایی شهرهای سنتی ایرانی، نقشی اساسی در شکل گیری هویت مکان و تقویت حس تعلق ساکنان ایفا کرده اند. این مقاله با رویکردی توصیفی- و بهره گیری از آرای نظریه پردازانی چون کوین لینچ، کریستین نوربرگ-شولتس و ادوارد رلف، به بررسی تاثیر این الگوهای کهن بر هویت مکان و حس تعلق در بافت های ارزشمند شهری می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که محله به عنوان کوچک ترین واحد کالبدی-اجتماعی، بستر شکل گیری روابط همسایگی و هویت جمعی است؛ راسته بازار به مثابه ستون فقرات شهر، زمینه ساز تعاملات اجتماعی و خاطره جمعی می باشد؛ و میدان به عنوان فضای عمومی شاخص، هویت بصری و نمادین شهر را متبلور می سازد. در مقابل، مداخلات ناهماهنگ و تغییرات کالبدی بی رویه در بافت های تاریخی، به تضعیف هویت مکان و کاهش حس تعلق انجامیده است. نتیجه آنکه بازشناسی و احیای این الگوهای کهن، با رویکردی زمینه گرا و مشارکتی، می تواند راهگشای باززنده سازی هویت و حس تعلق در بافت های ارزشمند شهری باشد.

کلیدواژه ها:

هویت مکان ، حس تعلق ، الگوهای کهن ، محله ، راسته ، میدان ، بافت تاریخی ، شهرسازی ایرانی