ارتقاء تاب آوری لرزه ای از طریق نوسازی شهری؛ تلفیق راهکارهای سازه ای غیرفعال با برنامه ریزی کاربری اراضی مبتنی بر سناریوهای بحران

شهرهای معاصر با رشد روزافزون جمعیت و گسترش کالبدی، به طور فزاینده ای در معرض مخاطرات طبیعی به ویژه زمین لرزه قرار دارند. رویکردهای سنتی مدیریت بحران که عمدتا بر اقدامات واکنش محور متمرکز بوده اند، در مواجهه با پیچیدگی های سیستم های شهری امروزی ناکارآمد بوده اند. مقالهی حاضر با هدف ارائهی چارچوبی یکپارچه برای ارتقاء تاب آوری لرزه ای شهرها از طریق تلفیق راهکارهای سازه ای غیرفعال با برنامه ریزی کاربری اراضی مبتنی بر سناریوهای بحران تدوین شده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی- و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و مطالعات موردی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که تلفیق سیستم های کنترل غیرفعال نظیر میراگرهای ویسکوز، اصطکاکی و فلزی و نیز سیستم های جداساز لرزه ای با رویکردهای برنامه ریزی کاربری اراضی مقاوم محور – شامل پهنه بندی خطر، تعیین کاربری های حیاتی، و طراحی شبکه های دسترسی – می تواند به طور معناداری آسیب پذیری شهری را کاهش دهد. همچنین، به کارگیری روش های سناریوسازی نظیر تاثیرات متقابل (CIB) در برنامه ریزی کاربری اراضی، امکان تدوین استراتژی های انعطاف پذیر و سازگار با عدم قطعیت های زلزله را فراهم می آورد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که نوسازی شهری با رویکرد تاب آوری، زمانی به بیشترین اثربخشی دست می یابد که راهکارهای سازه ای غیرفعال در مقیاس ساختمان با راهکارهای برنامه ریزی کاربری اراضی در مقیاس محله و شهر تلفیق شوند و این تلفیق بر مبنای سناریوهای متعدد بحران هدایت گردد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری لرزه ای ، نوسازی شهری ، کنترل غیرفعال سازه ای ، برنامه ریزی کاربری اراضی ، سناریوهای بحران ، مدیریت ریسک زلزله