ارائه الگوی مدیریت یکپارچه و مشارکتی شهری جهت ساماندهی، نظارت و پیشگیری از ساخت وسازهای غیرمجاز

پدیده ساخت وسازهای غیرمجاز یکی از پیچیده ترین و چندوجهی ترین چالش های مدیریت شهری در ایران محسوب می شود که پیامدهای گسترده ای در ابعاد کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی به همراه داشته است. علی رغم وجود چارچوب های قانونی نسبتا جامع در حوزه شهرسازی، شکاف قابل توجهی میان مقررات و عملکرد اجرایی مدیریت شهری مشاهده می شود. پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی مدیریت یکپارچه و مشارکتی شهری برای ساماندهی، نظارت و پیشگیری از ساخت وسازهای غیرمجاز تدوین شده است. این مقاله با رویکرد توصیفی و مبتنی بر بررسی اسناد قانونی، مطالعات پیشین و تجارب جهانی، به شناسایی ریشه های ساخت وسازهای غیرمجاز، کارکرد نهادهای موجود و ارائه چارچوبی منسجم برای مدیریت مشارکتی این معضل می پردازد. یافته ها نشان می دهد که عمده ساخت وسازهای غیرمجاز ریشه در فقدان سیستم یکپارچه شهرسازی، عدم تعیین تکلیف کاربری اراضی و ضعف نظارت هماهنگ بین دستگاهی دارد. الگوی پیشنهادی مبتنی بر سه مولفه اصلی «یکپارچگی نهادی و اطلاعاتی»، «مشارکت شهروندان و نهادهای مدنی» و «پیشگیری فعال و هوشمند» طراحی شده است. در پایان، راهکارهای عملیاتی برای پیاده سازی این الگو در نظام مدیریت شهری ایران ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

ساخت وساز غیرمجاز ، مدیریت یکپارچه شهری ، مشارکت شهروندی ، نظارت هوشمند ، پیشگیری ، کمیسیون ماده ۱۰۰