بررسی نقش آب و فشار منفذی در ناپایداری ژئوتکنیکی معادن روباز و زیرزمینی

آب و فشار منفذی از مهم ترین عوامل کنترل کننده پایداری ژئوتکنیکی در معادن روباز و زیرزمینی به شمار می روند. حضور آب در توده سنگ یا خاک نه تنها موجب افزایش وزن حجمی و کاهش مقاومت موثر مصالح می شود، بلکه از طریق افزایش فشار منفذی، کاهش تنش موثر، کاهش زاویه اصطکاک داخلی، افت چسبندگی موثر، و تشدید تغییرشکل های وابسته به زمان، زمینه ساز انواع ناپایداری ها از جمله لغزش دیواره ها، ریزش سقف، گسیختگی پیوسته یا گام به گام توده سنگ، و بروز جریان های ناپایدار در گودبرداری های معدنی می شود. در معادن روباز، تغییر سطح آب زیرزمینی، نفوذ آب باران، زهکشی نامناسب و فشار آب در درزها و ناپیوستگی ها می تواند پایداری شیب پیت را به طور جدی مختل کند. در معادن زیرزمینی نیز تجمع آب، افزایش فشار هیدرواستاتیک در اطراف حفریات، تضعیف پوشش سازه ای، و کاهش مقاومت برشی مصالح در مجاورت فضاهای استخراجی، از عوامل مهم کاهش ایمنی هستند. این مقاله با رویکرد توصیفی–تحلیلی، نقش آب و فشار منفذی را در مکانیزم های شکست معادن روباز و زیرزمینی بررسی کرده و ضمن ارائه مبانی نظری، مهم ترین روش های ارزیابی، پایش و کنترل اثرات ناشی از آب را مرور می کند. در ادامه، راهکارهای مهندسی مانند زهکشی، چاهک های کاهش فشار، آبکشی افقی، پرده های آب بند، پایش سطح ایستابی و مدل سازی عددی نیز بحث می شود.

کلیدواژه ها:

فشار منفذی ، آب زیرزمینی ، ناپایداری ژئوتکنیکی