ارائه مدل ارزیابی چندمعیاره برای سنجش میزان تحقق زمینه گرایی در بناهای الحاقی به بافت تاریخی

زمینه گرایی به عنوان یکی از رویکردهای کلیدی در مداخلات معماری بافت های تاریخی، اغلب به صورت کیفی و تفسیری ارزیابی می شود که این امر امکان مقایسه و قضاوت نظام مند میان گزینه های طراحی را محدود می سازد. پژوهش حاضر با هدف تدوین یک مدل ارزیابی چندمعیاره کمی برای سنجش میزان تحقق زمینه گرایی در بناهای الحاقی به بافت تاریخی انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی (اکتشافی متوالی) است: ابتدا با مرور نظام مند ادبیات و تحلیل محتوای متون تخصصی، ابعاد و مولفه های زمینه گرایی استخراج گردید. سپس با استفاده از روش دلفی فازی در سه دور، نظرات ۱۵ نفر از متخصصان معماری و شهرسازی جمع آوری و مولفه های نهایی تایید شد. در گام بعد، وزن دهی معیارها با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه ای (ANP) انجام گرفت و در نهایت مدل در قالب یک سیستم امتیازدهی شامل ۴ معیار اصلی (کالبدی-فضایی، بصری-ادراکی، عملکردی-رفتاری و معنایی-تاریخی) و ۱۷ زیرمعیار کمی و نیمه کمی ارائه شد. اعتبارسنجی مدل از طریق ارزیابی سه نمونه بنا الحاقی در بافت تاریخی شیراز نشان داد که مدل پیشنهادی با ضریب همبستگی ۸۷/۰ با قضاوت خبرگان، از روایی بالایی برخوردار است. این مدل می تواند به عنوان ابزاری کارآمد در فرآیندهای طراحی، داوری و ارزشیابی طرح های الحاقی بافت های تاریخی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

زمینه گرایی ، بناهای الحاقی ، بافت تاریخی ، مدل ارزیابی چندمعیاره