اثر هوش مصنوعی و استقلال تحصیلی دانش آموزان

استقلال تحصیلی، به عنوان توانایی یادگیرنده در مدیریت، هدایت و ارزیابی فرایند یادگیری خود، یکی از اهداف غایی نظام های آموزشی محسوب می شود. با نفوذ روزافزون هوش مصنوعی (AI) به کلاس های درس و فرایندهای یادگیری، پرسش از تاثیر این فناوری بر استقلال دانش آموزان به یکی از موضوعات محوری پژوهش های آموزشی تبدیل شده است. این مقاله با مرور نظام مند پژوهش های تجربی انجام شده در بازه زمانی ۲۰۲۵-۲۰۲۶، به بررسی رابطه هوش مصنوعی با استقلال تحصیلی در دانش آموزان و دانشجویان می پردازد. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی پتانسیل دوگانه ای در این زمینه دارد: از یک سو، می تواند با ارائه بازخورد تطبیقی، شخصی سازی مسیر یادگیری، و حمایت از خودتنظیمی، به عنوان «داربست شناختی» عمل کرده و استقلال تحصیلی را تقویت کند؛ از سوی دیگر، استفاده نادرست و وابستگی افراطی به ابزارهای هوش مصنوعی می تواند به «خاموش سازی شناختی» و تضعیف توانایی های تفکر مستقل بینجامد. پژوهش های فراتحلیل نشان داده اند که مداخلات مبتنی بر هوش مصنوعی تاثیر مثبت و معناداری بر خودتنظیمی (g = ۱.۶۱) و خودراهبری یادگیری (g = ۱.۱۱) دارند، اما این تاثیرات مشروط به طراحی آموزشی مناسب، سواد دیجیتال دانش آموزان، و نقش فعال معلم به عنوان واسطه است. مقاله با ارائه چارچوبی مفهومی برای تعامل متوازن با هوش مصنوعی، دلالت های عملی برای معلمان، طراحان آموزشی، و سیاست گذاران را مورد بحث قرار می دهد

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تحصیل ، دانش آموزان.