بررسی نقش یادگیری فعال، کلاس درس انعطاف پذیر، تعامل معلم–دانش آموز و مسئولیت پذیری آموزشی در افزایش کیفیت تدریس

آموزش و پرورش به عنوان یکی از بنیادی ترین نهادهای اجتماعی، نقشی تعیین کننده در توسعه سرمایه انسانی، رشد اقتصادی، پیشرفت فرهنگی و تحقق اهداف توسعه پایدار ایفا می کند. کیفیت نظام های آموزشی در هر جامعه نه تنها بر میزان یادگیری فراگیران تاثیر می گذارد، بلکه آینده علمی، فناوری، اجتماعی و اقتصادی آن جامعه را نیز رقم می زند. در دنیای امروز که با تغییرات سریع فناوری، گسترش اطلاعات، جهانی شدن، پیچیدگی مسائل اجتماعی و تحول مستمر نیازهای بازار کار همراه است، نظام های آموزشی بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازنگری در شیوه های تدریس، مدیریت کلاس درس و تعاملات آموزشی هستند. در چنین شرایطی، دیگر انتقال صرف اطلاعات از معلم به دانش آموز نمی تواند پاسخگوی نیازهای آموزشی قرن بیست و یکم باشد؛ بلکه هدف اصلی آموزش، پرورش یادگیرندگانی مستقل، خلاق، مسئولیت پذیر، توانمند در حل مسئله و دارای مهارت های تفکر انتقادی است. یکی از مهم ترین شاخص های موفقیت نظام های آموزشی، کیفیت تدریس است. کیفیت تدریس مفهومی چندبعدی است که به میزان اثربخشی فعالیت های آموزشی در تحقق اهداف یادگیری اشاره دارد و مجموعه ای از عوامل فردی، سازمانی، روان شناختی، آموزشی و محیطی بر آن اثرگذار هستند. تدریس باکیفیت فراتر از انتقال مفاهیم درسی است و شامل طراحی مناسب یادگیری، استفاده از روش های تدریس اثربخش، ایجاد محیط یادگیری انگیزه بخش، مدیریت مطلوب کلاس، ارزشیابی مستمر، ایجاد تعامل سازنده با دانش آموزان و پاسخگویی به تفاوت های فردی آنان می شود. پژوهش های متعدد نشان داده اند که کیفیت تدریس از مهم ترین عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی، افزایش انگیزش، رشد مهارت های شناختی و اجتماعی و ارتقای عملکرد تحصیلی فراگیران محسوب می شود. از این رو، شناسایی عواملی که بتوانند کیفیت تدریس را بهبود بخشند، همواره یکی از دغدغه های اصلی پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت بوده است. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش یادگیری فعال، کلاس درس انعطاف پذیر، تعامل معلم–دانش آموز و مسئولیت پذیری آموزشی در افزایش کیفیت تدریس پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که ارتقای کیفیت تدریس مستلزم توجه هم زمان به یادگیری فعال، انعطاف پذیری کلاس درس، تعامل موثر معلم–دانش آموز و تقویت مسئولیت پذیری آموزشی است. هم افزایی این مولفه ها می تواند محیطی پویا، مشارکتی و یادگیرنده محور ایجاد کرده و زمینه بهبود فرایند یاددهی–یادگیری و افزایش اثربخشی آموزشی را فراهم سازد

کلیدواژه ها:

یادگیری فعال ، کلاس درس ، انعطاف پذیری ، مسئولیت پذیری آموزشی ، کیفیت تدریس