بررسی نقش فرهنگ اخلاقی مدرسه، تربیت شهروندی، مسئولیت پذیری اجتماعی و آموزش ارزش ها در رشد همه جانبه دانش آموزان

نظام های آموزشی در قرن بیست و یکم با تحولات گسترده ای در عرصه های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، علمی و فناوری مواجه شده اند که پیامدهای عمیقی بر اهداف، کارکردها و ماموریت های مدارس برجای گذاشته است. در گذشته، مدارس عمدتا به عنوان نهادهایی برای انتقال دانش و مهارت های شناختی شناخته می شدند، اما امروزه نگاه به آموزش و پرورش به طور اساسی دگرگون شده و مدارس به عنوان مهم ترین نهادهای اجتماعی، فرهنگی و تربیتی، مسئولیت پرورش انسان هایی توانمند، اخلاق مدار، مسئول، مشارکت جو و برخوردار از هویت اجتماعی را بر عهده دارند. در این رویکرد نوین، موفقیت نظام آموزشی تنها با میزان پیشرفت تحصیلی دانش آموزان سنجیده نمی شود، بلکه رشد همه جانبه آنان در ابعاد شناختی، عاطفی، اخلاقی، اجتماعی، فرهنگی، معنوی و رفتاری نیز به عنوان یکی از شاخص های اساسی کیفیت آموزش مورد توجه قرار گرفته است. رشد همه جانبه دانش آموزان مفهومی چندبعدی است که به توسعه متوازن تمامی ظرفیت های فردی و اجتماعی انسان اشاره دارد. این نوع رشد، تنها محدود به کسب اطلاعات و موفقیت های آموزشی نیست، بلکه شامل شکل گیری شخصیت، تقویت ارزش های اخلاقی، افزایش مهارت های ارتباطی، مسئولیت پذیری، مشارکت اجتماعی، قدرت تصمیم گیری، تفکر انتقادی، خودآگاهی، احترام به حقوق دیگران، رعایت قوانین اجتماعی و توانایی زندگی موثر در جامعه نیز می شود. از این رو، بسیاری از پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت بر این باورند که نظام آموزشی زمانی موفق خواهد بود که بتواند زمینه های رشد متوازن تمامی ابعاد وجودی دانش آموزان را فراهم آورد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش فرهنگ اخلاقی مدرسه، تربیت شهروندی، مسئولیت پذیری اجتماعی و آموزش ارزش ها در رشد همه جانبه دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که فرهنگ اخلاقی مدرسه، تربیت شهروندی، مسئولیت پذیری اجتماعی و آموزش ارزش ها، عناصر به هم پیوسته ای هستند که با تقویت رشد اخلاقی، اجتماعی، عاطفی و فردی، زمینه تحقق رشد همه جانبه دانش آموزان را فراهم می کنند. بنابراین، ایجاد محیطی اخلاق مدار، مشارکت محور و مبتنی بر ارزش ها در مدارس، نقش اساسی در تربیت دانش آموزانی مسئول، آگاه، متعهد و توانمند برای زندگی اجتماعی دارد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ اخلاقی ، تربیت شهروندی ، مسئولیت پذیری ، رشد همه جانبه ، دانش آموزان