تحلیل رابطه امنیت روانی کلاس درس، تعلق پذیری مدرسه، انگیزش تحصیلی و مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری

نظام های آموزشی در قرن بیست ویکم با تحولات گسترده ای در حوزه های علمی، فناوری، اجتماعی و فرهنگی روبه رو شده اند که این تحولات، انتظارات از مدرسه و فرایند آموزش را به طور چشمگیری دگرگون ساخته است. در گذشته، مدارس عمدتا بر انتقال دانش، حفظ مطالب و ارزشیابی های مبتنی بر حافظه تاکید داشتند، اما امروزه رویکردهای نوین آموزشی بر پرورش مهارت های تفکر، خلاقیت، حل مسئله، همکاری، مسئولیت پذیری، خودتنظیمی و مشارکت فعال دانش آموزان تمرکز دارند. در چنین شرایطی، کیفیت یادگیری دیگر صرفا به میزان اطلاعات منتقل شده وابسته نیست، بلکه تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل روان شناختی، اجتماعی و محیطی قرار دارد که فضای کلاس درس و مدرسه را شکل می دهند. یکی از مهم ترین این عوامل، امنیت روانی کلاس درس است که زمینه را برای ابراز آزادانه اندیشه ها، پرسشگری، تعامل سازنده و یادگیری عمیق فراهم می کند. امنیت روانی کلاس درس به وضعیتی اشاره دارد که در آن دانش آموزان بدون ترس از سرزنش، تحقیر، تمسخر یا پیامدهای منفی ناشی از اشتباه کردن، احساس می کنند می توانند نظرات خود را بیان کنند، سوال بپرسند، ایده های جدید مطرح سازند و در فعالیت های آموزشی مشارکت نمایند. چنین فضایی باعث می شود دانش آموزان با اعتماد بیشتری در فرآیند یادگیری حضور یافته و از تجربه های آموزشی برای رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی خود بهره ببرند. در مقابل، کلاس هایی که فاقد امنیت روانی هستند، معمولا شاهد سکوت، اضطراب، انفعال، کاهش انگیزش، ترس از اشتباه و کاهش مشارکت دانش آموزان خواهند بود. بنابراین، ایجاد محیطی امن و حمایت کننده، یکی از مهم ترین وظایف معلمان و مدیران مدارس در جهت ارتقای کیفیت آموزش محسوب می شود. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به تحلیل رابطه امنیت روانی کلاس درس، تعلق پذیری مدرسه، انگیزش تحصیلی و مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که امنیت روانی کلاس درس، تعلق پذیری مدرسه، انگیزش تحصیلی و مشارکت فعال دانش آموزان چهار مولفه به هم پیوسته و مکمل هستند که تعامل میان آن ها نقش تعیین کننده ای در ارتقای کیفیت یادگیری، پیشرفت تحصیلی و رشد همه جانبه دانش آموزان دارد. ازاین رو، ایجاد محیط های آموزشی امن، حمایتگر و مشارکت محور، همراه با تقویت احساس تعلق و انگیزش دانش آموزان، می تواند زمینه ساز یادگیری عمیق، پایدار و اثربخش و در نهایت ارتقای کیفیت نظام تعلیم و تربیت باشد.

کلیدواژه ها:

امنیت روانی ، کلاس درس ، تعلق پذیری ، انگیزش تحصیلی ، مشارکت فعال