پدر و مادر نامرئی: غیبت عاطفی والدین در عصر دیجیتال

پژوهش حاضر با هدف بررسی پدیده غیبت عاطفی والدین در عصر دیجیتال و پیامدهای روانشناختی آن بر کودکان و نوجوانان انجام شد. در جامعه معاصر ایران، با گسترش سریع تلفن های هوشمند و شبکه های اجتماعی در فضای خانواده، توجه والدین به طور فزاینده ای به محیط های مجازی جلب می شود که این امر منجر به پدیده ای می شود که پژوهشگران از آن با عنوان «تکنوفرنس» (تداخل فناوری در تعاملات رو در رو) یاد می کنند. این پژوهش با روش توصیفی-پیمایشی، میزان حضور عاطفی والدین را در میان ۳۸۰ نفر از والدین کودکان ۷ تا ۱۵ ساله شهر تهران که به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شده بودند، مورد بررسی قرار داد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته ای بود که روایی آن توسط متخصصان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (α=۰/۸۹) تایید شد. آزمون کولموگروف-اسمیرنوف نشان داد توزیع داده ها نرمال است و از این رو از آزمون تی تک نمونه ای برای تحلیل داده ها استفاده شد. نتایج نشان داد که میانگین غیبت عاطفی والدین به طور معناداری بالاتر از میانگین نظری است (p<۰/۰۰۱). بالاترین میانگین مربوط به مولفه «حواس پرتی والدین به تلفن هوشمند در حین تعامل با کودک» و پایین ترین مربوط به «پاسخ گویی عاطفی والدین به نیازهای هیجانی کودکان» بود. یافته های این پژوهش ضمن تایید شیوع غیبت عاطفی والدین در خانواده های ایرانی، راهکارهای عملی برای تقویت رابطه والد-فرزندی در عصر دیجیتال ارائه می دهد. این پژوهش با ارائه یک الگوی بومی از غیبت عاطفی والدین، دریچه ای نوین در پژوهش های روانشناسی خانواده در ایران می گشاید.

کلیدواژه ها:

غیبت عاطفی ، والدین ، عصر دیجیتال ، تکنوفرنس ، رابطه والد-فرزندی