مقایسه تطبیقی آموزش ترکیبی، آنلاین و حضوری: بررسی مزایا، معایب و اثربخشی هر روش

گسترش سریع فناوری های اطلاعات و ارتباطات، تحولات بنیادینی در الگوهای آموزشی ایجاد کرده و به ظهور مدل های متنوع ارائه آموزش منجر شده است. پژوهش حاضر با هدف مقایسه تطبیقی سه رویکرد عمده آموزشی شامل آموزش ترکیبی (دوگانه)، آموزش آنلاین و آموزش حضوری، به بررسی مزایا، معایب و اثربخشی هر یک از این روش ها می پردازد. این مطالعه با استفاده از روش شناسی توصیفی-پیمایشی، دیدگاه های دانشجویان دانشگاهی را در خصوص نقاط قوت و محدودیت های هر یک از شیوه های آموزشی مورد بررسی قرار داده است. پرسشنامه محقق ساخته که روایی آن توسط متخصصان تکنولوژی آموزشی تایید شده، در میان نمونه ای متشکل از ۳۸۴ دانشجوی مقطع کارشناسی که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شده اند، توزیع گردید. ابزار پژوهش شامل ۴۵ گویه در شش بعد انعطاف پذیری آموزشی، تعامل یادگیرنده، کیفیت آموزشی، دسترسی پذیری، الزامات فناوری و نتایج یادگیری بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف برای بررسی نرمال بودن توزیع داده ها و آزمون تی تک نمونه ای برای مقایسه میانگین نمرات با نقطه میانی نظری مقیاس پنج درجهای لیکرت انجام شد. یافته ها نشان می دهد که آموزش ترکیبی با میانگین ۴/۲۱ و انحراف معیار ۰/۶۲ بالاترین نمرات را در ابعاد اثربخشی کسب کرده است و پس از آن آموزش حضوری با میانگین ۳/۷۸ و انحراف معیار ۰/۷۱ قرار دارد، در حالی که آموزش آنلاین در متغیرهای مرتبط با تعامل، پایین ترین نمرات (میانگین ۲/۸۹ و انحراف معیار ۰/۸۴) را به دست آورده است. نتایج بیانگر تفاوت های آماری معنادار (p<۰/۰۰۱) در تمامی ابعاد سه روش آموزشی از نظر مزایا و معایب ادراک شده است. مطالعه نتیجه گیری می کند که هیچ روش آموزشی واحدی به طور جهانی بر دیگر روش ها برتری ندارد، اما آموزش ترکیبی به عنوان رویکردی موثر ظاهر می شود که نقاط قوت هر دو روش آنلاین و حضوری را با هم ترکیب کرده و ضعف های آن ها را تعدیل می کند. یافته ها دارای پیامدهایی برای سیاست گذاری آموزشی، طراحی برنامه درسی، توسعه حرفه ای اعضای هیئت علمی و برنامه ریزی زیرساخت نهادی است. پیشنهادات شامل تدوین راهنماهای ساختاریافته برای اجرای آموزش ترکیبی، سرمایه گذاری در زیرساخت های فناوری و برنامه های جامع توانمندسازی اساتید برای به حداکثر رساندن اثربخشی ارائه آموزش در زمینه آموزش عالی معاصر است.

کلیدواژه ها:

آموزش ترکیبی ، آموزش آنلاین ، آموزش حضوری ، مطالعه تطبیقی ، اثربخشی آموزشی ، یادگیری الکترونیکی ، آموزش عالی