بررسی نقش هوش هیجانی وارتباط اجتماعی موثر در بهبود رفتار و کیفیت مشارکت آموزشی دانش آموزان

نظام تعلیم و تربیت در عصر حاضر تنها به انتقال دانش و مهارت های علمی محدود نمی شود، بلکه رسالت اصلی آن تربیت انسان هایی توانمند، مسئولیت پذیر، متعادل و برخوردار از سلامت روانی و اجتماعی است. در دهه های اخیر، تغییرات گسترده فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و فناوری، محیط زندگی کودکان و نوجوانان را با چالش های متعددی مواجه ساخته است. گسترش فضای مجازی، تغییر سبک زندگی، افزایش فشارهای روانی، کاهش تعاملات چهره به چهره، تغییر ساختار خانواده و پیچیده تر شدن روابط اجتماعی، سبب شده است که مدارس علاوه بر ایفای نقش آموزشی، وظیفه مهمی در تامین امنیت روانی، رشد هیجانی، تقویت مهارت های اجتماعی و پیشگیری از مشکلات رفتاری دانش آموزان بر عهده داشته باشند. از این رو، توجه صرف به پیشرفت تحصیلی بدون در نظر گرفتن عوامل روان شناختی و اجتماعی موثر بر یادگیری، نمی تواند اهداف متعالی نظام آموزشی را محقق سازد. در سال های اخیر، پژوهشگران علوم تربیتی و روان شناسی بر این باورند که موفقیت تحصیلی دانش آموزان بیش از آنکه تنها به توانایی های شناختی وابسته باشد، تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل عاطفی، اجتماعی و محیطی قرار دارد. یادگیری زمانی به بهترین شکل اتفاق می افتد که دانش آموز در محیطی امن، حمایت کننده، صمیمی و انگیزه بخش حضور داشته باشد و احساس کند که از سوی معلمان و همسالان مورد احترام، پذیرش و حمایت قرار می گیرد. در چنین فضایی، دانش آموز نه تنها با علاقه بیشتری در فعالیت های آموزشی مشارکت می کند، بلکه توانایی بیشتری برای مدیریت هیجان ها، حل تعارض ها، برقراری ارتباط سازنده و کنترل رفتارهای ناسازگار از خود نشان می دهد. بنابراین، کیفیت تعاملات انسانی در مدرسه به اندازه کیفیت برنامه های درسی در تحقق اهداف آموزشی اهمیت دارد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به تحلیل تاثیر هوش هیجانی، جو روانی–اجتماعی مدرسه، ارتباط موثر معلم و احساس تعلق به مدرسه بر کاهش مشکلات رفتاری و افزایش مشارکت آموزشی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که تقویت هوش هیجانی دانش آموزان، ایجاد جو روانی–اجتماعی مثبت در مدرسه، برقراری ارتباط موثر میان معلم و دانش آموز و افزایش احساس تعلق به مدرسه، از مهم ترین عوامل کاهش مشکلات رفتاری و ارتقای مشارکت آموزشی هستند. توجه هم زمان به این مولفه ها می تواند زمینه ساز بهبود کیفیت یاددهی–یادگیری، ارتقای سلامت روان دانش آموزان و تحقق اهداف تربیتی نظام آموزش و پرورش باشد.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، جو روانی ، احساس تعلق ، مشکلات رفتاری ، مشارکت آموزشی