نقش شایستگی های حرفه ای معلمان در پرورش مهارت های قرن بیست ویکم دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش شایستگی های حرفه ای معلمان در پرورش مهارت های قرن بیست ویکم دانش آموزان انجام شد. با توجه به اهمیت روزافزون توسعه مهارت هایی مانند تفکر انتقادی، خلاقیت، حل مسئله، همکاری، ارتباط موثر، سواد اطلاعاتی، سواد دیجیتال و یادگیری مادام العمر در نظام های آموزشی، این پژوهش به بررسی میزان تاثیر شایستگی های حرفه ای معلمان بر تقویت این مهارت ها پرداخت. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی مبتنی بر مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل معلمان و دانش آموزان مدارس بود که از میان آن ها، ۴۳۶ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. داده ها با بهره گیری از پرسشنامه شایستگی های حرفه ای معلمان و پرسشنامه مهارت های قرن بیست ویکم دانش آموزان گردآوری شد. روایی محتوایی ابزارها با نظر متخصصان علوم تربیتی تایید و روایی سازه آن ها از طریق تحلیل عاملی تاییدی احراز شد. همچنین، ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه شایستگی های حرفه ای معلمان ۰/۹۳ و برای پرسشنامه مهارت های قرن بیست ویکم ۰/۹۱ به دست آمد که بیانگر پایایی مطلوب ابزارها بود. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۷ و AMOS نسخه ۲۴ انجام شد. یافته ها نشان داد که شایستگی های حرفه ای معلمان تاثیر مستقیم و معناداری بر مهارت های قرن بیست ویکم دانش آموزان دارد (β=۰/۷۱، P<۰/۰۰۱). همچنین، شایستگی های آموزشی (β=۰/۳۹)، شایستگی های ارتباطی (β=۰/۲۸) و شایستگی های فناورانه (β=۰/۲۴) از مهم ترین ابعاد اثرگذار بر این مهارت ها بودند. نتایج تحلیل مدل نشان داد که ۶۳ درصد از واریانس مهارت های قرن بیست ویکم توسط شایستگی های حرفه ای معلمان تبیین شد (R²=۰/۶۳). شاخص های برازش مدل نیز در سطح مطلوب قرار داشتند (CFI=۰/۹۶، TLI=۰/۹۵، RMSEA=۰/۰۴۵، χ²/df=۲/۱۸). علاوه بر این، انگیزش یادگیری دانش آموزان نقش میانجی معناداری در رابطه میان شایستگی های حرفه ای معلمان و مهارت های قرن بیست ویکم ایفا کرد و اثر غیرمستقیم این متغیر برابر با ۰/۱۹ گزارش شد (P<۰/۰۱). بر اساس یافته ها، ارتقای شایستگی های حرفه ای معلمان می تواند زمینه ساز توسعه مهارت های ضروری قرن بیست ویکم در دانش آموزان باشد و از طریق بهبود کیفیت تدریس، افزایش تعاملات آموزشی و بهره گیری موثر از فناوری های نوین، آمادگی آنان را برای مواجهه با چالش های آموزشی، اجتماعی و شغلی آینده افزایش دهد. ازاین رو، توجه به توانمندسازی حرفه ای معلمان و بازنگری در برنامه های آموزش ضمن خدمت، از مهم ترین راهبردهای ارتقای کیفیت نظام آموزشی به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

شایستگی های حرفه ای معلمان ، مهارت های قرن بیست ویکم ، تفکر انتقادی ، خلاقیت ، مدل یابی معادلات ساختاری ، انگیزش یادگیری ، کیفیت آموزش.