تحلیل رابطه سرمایه روان شناختی، انعطاف پذیری شناختی، خودکارآمدی و تاب آوری تحصیلی دانش آموزان

در جهان امروز، نظام های آموزشی دیگر تنها بر انتقال دانش و کسب نمرات تحصیلی متمرکز نیستند، بلکه هدف اصلی آن ها تربیت دانش آموزانی توانمند، انعطاف پذیر، خلاق و برخوردار از سلامت روان است که بتوانند در مواجهه با چالش های فردی، اجتماعی و تحصیلی عملکرد مطلوبی از خود نشان دهند. سرعت بالای تحولات علمی، گسترش فناوری های نوین، پیچیده تر شدن محیط های یادگیری، افزایش رقابت های آموزشی و تغییر انتظارات جامعه از نظام تعلیم و تربیت موجب شده است که موفقیت تحصیلی دانش آموزان تنها با اتکا به توانایی های شناختی و بهره هوشی قابل تبیین نباشد. پژوهش های جدید در حوزه روان شناسی تربیتی نشان می دهند که مجموعه ای از عوامل روان شناختی، هیجانی و شناختی در کنار توانایی های علمی، نقش تعیین کننده ای در کیفیت یادگیری، انگیزش، پیشرفت تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان ایفا می کنند. ازاین رو، توجه به متغیرهای روان شناختی موثر بر فرآیند یادگیری به یکی از مهم ترین دغدغه های پژوهشگران، معلمان، مدیران آموزشی و سیاست گذاران حوزه آموزش تبدیل شده است. دانش آموزان در طول دوران تحصیل با موقعیت های متعددی همچون امتحانات، تکالیف سنگین، رقابت های آموزشی، تغییر مقاطع تحصیلی، فشارهای خانوادگی، انتظارات اجتماعی، تعامل با همسالان و معلمان و گاهی شکست های تحصیلی روبه رو هستند. نحوه مواجهه آنان با این شرایط تا حد زیادی به منابع روان شناختی درونی آنان بستگی دارد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به تحلیل رابطه سرمایه روان شناختی، انعطاف پذیری شناختی، خودکارآمدی و تاب آوری تحصیلی دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که سرمایه روان شناختی، انعطاف پذیری شناختی، خودکارآمدی و تاب آوری تحصیلی به عنوان مجموعه ای از منابع روان شناختی مکمل، نقش تعیین کننده ای در ارتقای انگیزش، سازگاری با چالش های آموزشی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان دارند. از این رو، توجه نظام آموزشی به تقویت این مولفه ها از طریق برنامه های آموزشی، مشاوره ای و تربیتی، می تواند زمینه ساز پرورش دانش آموزانی توانمند، خلاق، مسئولیت پذیر و موفق در عرصه های تحصیلی و اجتماعی باشد.

کلیدواژه ها:

روان شناختی ، انعطاف پذیری ، خودکارآمدی ، تاب آوری تحصیلی ، دانش آموزان