تربیت در عصر اخبار جعلی: چگونه فرزندمان را از دروغ نجات دهیم. اختر پوراحمدیه اردکان

فضای رسانه ای معاصر آکنده از اطلاعات نادرست، اخبار جعلی و محتوای گمراه کننده ای است که چالش های بی سابقه ای را در برابر رشد شناختی، اخلاقی و اجتماعی کودکان و نوجوانان قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش سواد رسانه ای، تفکر انتقادی، نظارت والدین و مداخلات آموزشی در مصون سازی کودکان از آسیب های اخبار جعلی انجام شد. این تحقیق از نظر هدف کاربردی و از نظر روش شناسی توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری شامل والدین کودکان ۸ تا ۱۵ ساله شهر تهران بود که با استفاده از نمونه گیری تصادفی طبقه ای، ۳۵۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته ای بود که روایی آن توسط جمعی از متخصصان سواد رسانه ای و روان شناسی رشد تایید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (α = ۰/۸۹) تایید شد. آزمون کولموگروف-اسمیرنوف نشان داد توزیع داده ها نرمال است (p > ۰.۰۵) و لذا از آزمون های پارامتریک استفاده شد. نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که میانگین نمرات والدین در تمامی ابعاد شش گانه (سواد رسانه ای، تفکر انتقادی، نظارت والدین، آموزش مدرسه ای، ارزش های دینی-فرهنگی و شناسایی اخبار جعلی) به طور معناداری بالاتر از میانگین نظری است (p < ۰.۰۰۱). یافته ها حاکی از آن است که سطح سواد رسانه ای والدین نسبتا پایین بوده و برنامه های ساختاریافته آموزش رسانه در مدارس به همراه نظارت فعال والدین و تقویت ارزش های دینی-فرهنگی نقش حفاظتی مهمی ایفا می کنند. این پژوهش نتیجه می گیرد که یک چارچوب آموزشی چندلایه شامل خانواده، مدرسه، نهادهای دینی و رسانه می تواند به طور موثری کودکان را در برابر اطلاعات نادرست ایمن سازد. پیامدهای این یافته ها برای سیاست گذاری آموزشی و برنامه های توانمندسازی والدین مورد بحث قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

اخبار جعلی ، سواد رسانه ای ، تفکر انتقادی ، نظارت والدین ، کودکان ، آموزش رسانه ، ایران